Shloka 20
तेन तस्याभवत् प्रीतो वृत्तेन स नराधिप:,विपरीतकश्न मे शत्रुर्नियम्यश्न भवेन्नर: । राजा युधिष्ठिर बड़े दयालु थे। वे सदा प्रसन्न रहकर अपने भाइयों और मन्त्रियोंसे कहा करते थे कि “ये राजा धृतराष्ट्र मेरे और आपलोगोंके माननीय हैं। जो इनकी आज्ञाके अधीन रहता है, वही मेरा सुहृद् है। विपरीत आचरण करनेवाला मेरा शत्रु है। वह मेरे दण्डका भागी होगा
tena tasyābhavat prīto vṛttena sa narādhipaḥ | viparītaś ca me śatrur niyamyaś ca bhaven naraḥ ||
આવા વર્તનથી તે નરાધિપ ધૃતરાષ્ટ્ર પ્રસન્ન થયા. અને સૌમ્ય સ્વભાવના યુધિષ્ઠિર સદા પ્રસન્નચિત્ત રહી પોતાના ભાઈઓ અને મંત્રીઓને કહેતા— “ધૃતરાષ્ટ્ર મારા અને તમારાં સૌના માટે પૂજ્ય છે. જે તેમની આજ્ઞા હેઠળ રહે તે મારો સુહૃદ; જે વિપરીત ચાલે તે મારો શત્રુ અને દંડનો ભાગી થશે।”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
A ruler should uphold dharma through respectful governance: honoring elders and legitimate authority, rewarding loyal obedience, and restraining those who act in defiance of rightful command.
Vaiśampāyana describes how Yudhiṣṭhira’s steady, respectful conduct pleased the king, and how Yudhiṣṭhira instructed his brothers and ministers to treat Dhṛtarāṣṭra as venerable—counting obedience to him as friendship and opposition as enmity deserving discipline.