Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

Dhṛtarāṣṭra’s Public Request for Consent to Enter the Forest (अनुज्ञा-प्रार्थना)

महाराज! इस प्रकार उन्होंने पुत्रों, पौत्रों और पितरोंका तथा अपना एवं गान्धारीका भी श्राद्ध किया ।। परिश्रान्तो यदासीत्‌ स ददद्‌ दानान्यनेकश: । निवर्तयामास तदा दानयज्ञं नराधिप:

mahārāja! evaṁ te putra-pautra-pitṝṇāṁ tathā ātmanaḥ gāndhāryāś ca śrāddhaṁ cakruḥ. pariśrānto yadā āsīt sa dadad dānāny anekaśaḥ; nivartayāmāsa tadā dāna-yajñaṁ narādhipaḥ.

વૈશંપાયન બોલ્યા— હે મહારાજ! આ રીતે તેમણે પુત્રો-પૌત્રો, પિતૃઓ, પોતાનું તથા ગાંધારીનું પણ વિધિપૂર્વક શ્રાદ્ધ કર્યું. પછી અનેક પ્રકારના દાન વારંવાર આપતાં આપતાં જ્યારે નરાધિપ થાકી ગયા, ત્યારે તેમણે તે દાનયજ્ઞને વિરામ આપ્યો।

परिश्रान्तःexhausted, weary
परिश्रान्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootपरिश्रान्त (√श्रम् + परि, क्त)
FormMasculine, Nominative, Singular
यदाwhen
यदा:
TypeIndeclinable
Rootयदा
आसीत्was
आसीत्:
TypeVerb
Root√अस्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
ददत्giving
ददत्:
Karta
TypeVerb
Root√दा (शतृ)
FormMasculine, Nominative, Singular
दानानिgifts, donations
दानानि:
Karma
TypeNoun
Rootदान
FormNeuter, Accusative, Plural
अनेकशःmany times; in many ways
अनेकशः:
TypeIndeclinable
Rootअनेकशस्
निवर्तयामासcaused to stop; brought to an end
निवर्तयामास:
TypeVerb
Rootनि + √वृत् (णिच्) + आम् (लिट्-परस्मैपद)
FormPeriphrastic perfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
तदाthen
तदा:
TypeIndeclinable
Rootतदा
दानयज्ञम्the gift-sacrifice; the rite of giving
दानयज्ञम्:
Karma
TypeNoun
Rootदानयज्ञ
FormMasculine, Accusative, Singular
नराधिपःthe king; lord of men
नराधिपः:
Karta
TypeNoun
Rootनराधिप
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
M
Mahārāja (the king addressed)
G
Gāndhārī
S
sons
G
grandsons
A
ancestors (pitṛs)
Ś
śrāddha
D
dāna-yajña