Shloka 2
Śrāddha-Kalpa: Pitṛ-Pūjā and Tithi-Phala (श्राद्धकल्पः पितृपूजा च तिथिफलम्)
Devanagari script
राज्यं हि सततं दुःखं दुर्धरं चाकृतात्मभि: । भूयिष्ठं च नरेन्द्राणां विद्यते न शुभा गति:
Translation
રાજ્ય સદા દુઃખરૂપ છે; જેમણે મનને વશમાં કર્યું નથી, તેમના માટે તેને ધારણ કરવું અતિ દુષ્કર છે. તેથી મોટાભાગે નરેન્દ્રોને શુભ ગતિ પ્રાપ્ત થતી નથી.
Word by Word
राज्यम्kingdom, sovereignty
राज्यम्:
Karta
TypeNoun
Rootराज्य
FormNeuter, Nominative, Singular
हिindeed, for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
सततम्always, continually
सततम्:
TypeIndeclinable
Rootसतत
दुःखम्sorrow, suffering
दुःखम्:
Karta
TypeNoun
Rootदुःख
FormNeuter, Nominative, Singular
दुर्धरम्hard to bear/maintain
दुर्धरम्:
TypeAdjective
Rootदुर्धर
FormNeuter, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अकृतात्मभिःby the uncontrolled (those whose self is not disciplined)
अकृतात्मभिः:
Karana
TypeNoun
Rootअकृतात्मन्
FormMasculine, Instrumental, Plural
भूयिष्ठम्mostly, for the most part
भूयिष्ठम्:
TypeAdjective
Rootभूयिष्ठ
FormNeuter, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
नरेन्द्राणाम्of kings
नरेन्द्राणाम्:
TypeNoun
Rootनरेन्द्र
FormMasculine, Genitive, Plural
विद्यतेexists, is found
विद्यते:
TypeVerb
Rootविद् (लट्, आत्मनेपद; passive/ātmanepada usage as 'exists')
FormPresent (Lat), Third, Singular, Atmanepada
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
शुभाauspicious, good
शुभा:
TypeAdjective
Rootशुभ
FormFeminine, Nominative, Singular
गतिःcourse, destiny, final state
गतिः:
Karta
TypeNoun
Rootगति
FormFeminine, Nominative, Singular
Speaker
युधिछिर उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes