Shloka 2
Suvarṇa-dāna: Kārttikeya’s Origin and the Defeat of Tāraka (सुवर्णदान-प्रसङ्गे कार्त्तिकेय-उत्पत्ति तथा तारकवधः)
ऋते दधि घृतेनेह न यज्ञ: सम्प्रवर्तते । तेन यज्ञस्य यज्ञत्वमतो मूलं च कथ्यते,दही और गोघृतके बिना यज्ञ नहीं होता। उन्हींसे यज्ञका यज्ञत्व सफल होता है। अतः गौओंको यज्ञका मूल कहते हैं
ṛte dadhi-ghṛtenehā na yajñaḥ sampravartate | tena yajñasya yajñatvam ato mūlaṃ ca kathyate ||
“દહીં અને ઘી વિના આ લોકમાં યજ્ઞ યોગ્ય રીતે ચાલતો નથી. એ જ દ્વારા યજ્ઞનું ‘યજ્ઞત્વ’ સિદ્ધ થાય છે; તેથી (ગૌજન્ય પદાર્થોના કારણે) ગાયોને યજ્ઞનું મૂળ કહેવાય છે.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A yajña is not merely an intention but a properly supported sacred act; essential offerings like curd and ghee are foundational, because they enable the rite to proceed and confer on it its full sacrificial character.
In the Anuśāsana Parva’s instruction on dharma, Bhīṣma explains the practical foundations of Vedic ritual, emphasizing that key dairy offerings—curd and ghee—are indispensable for the functioning and completeness of sacrifice.