Shloka 23
Go-mahātmyam: Pavitrāṇāṃ Pavitraṃ
Cows and Ghee as Supreme Purifiers
Devanagari script
यथोत्पन्ना: स्ववर्णास्थास्ता होता नान्यवर्णगा: । अथ कुद्ध॑ महादेवं प्रजापतिरभाषत
Translation
તે જન્મ જેવી હતી તેવી જ પોતાના વર્ણમાં સ્થિર રહી; અન્ય વર્ણમાં ગઈ નહીં. ત્યારે ક્રોધિત મહાદેવને ઉદ્દેશીને પ્રજાપતિએ કહ્યું—
Word by Word
यथाas, just as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
उत्पन्नाःborn, arisen
उत्पन्नाः:
Karta
TypeAdjective
Rootउत्पन्न
FormMasculine, Nominative, Plural
स्ववर्णस्थाःremaining in their own color
स्ववर्णस्थाः:
Karta
TypeAdjective
Rootस्ववर्णस्थ
FormMasculine, Nominative, Plural
ताःthose (they)
ताः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Nominative, Plural
होताःHotṛ-priests (sacrificial priests)
होताः:
Karta
TypeNoun
Rootहोतृ
FormMasculine, Nominative, Plural
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
अन्यवर्णगाःgoing to another color; of another color
अन्यवर्णगाः:
Karta
TypeAdjective
Rootअन्यवर्णग
FormMasculine, Nominative, Plural
अथthen
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
कुद्धम्angered
कुद्धम्:
Karma
TypeAdjective
Rootकुद्ध
FormMasculine, Accusative, Singular
महादेवम्Mahādeva (Śiva)
महादेवम्:
Karma
TypeNoun
Rootमहादेव
FormMasculine, Accusative, Singular
प्रजापतिःPrajāpati (Dakṣa)
प्रजापतिः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रजापति
FormMasculine, Nominative, Singular
अभाषतspoke
अभाषत:
TypeVerb
Rootभाष्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes