Shloka 69
गवां लोकवर्णनं तथा गोप्रदानफलश्रुतिः
Description of the ‘World of Cows’ and the Stated Fruits of Cow-Gift
(विप्रदारे परह्ते विप्रस्वनिचये तथा । परित्रायन्ति शक्तास्तु नमस्तेभ्यो मृतास्तु वा ।।
bhīṣma uvāca |
vipradāre parahṛte viprasvanicaye tathā |
paritrāyanti śaktās tu namas tebhyo mṛtās tu vā ||
na pālayanti cet tasya hantā vaivasvato yamaḥ |
daṇḍayan bhartsayan nityaṃ nirayebhyo na muñcati ||
tathā gavāṃ paritrāṇe pīḍane ca śubhāśubham |
vipragōṣu viśeṣeṇa rakṣiteṣu hateṣu vā ||
ભીષ્મે કહ્યું—જ્યાં બ્રાહ્મણોની સ્ત્રીઓનું અપહરણ કે અપમાન થાય, અથવા બ્રાહ્મણોના ધનનું હરણ થાય, ત્યાં શક્તિ હોવા છતાં જે તેમની રક્ષા કરે—એવા રક્ષકોને નમસ્કાર; અને જે રક્ષા ન કરે તે મૃતો સમાન છે. સૂર્યપુત્ર વૈવસ્વત યમ એવા બેદરકાર પુરુષોનો સંહારક બને છે; તે તેમને નિત્ય દંડ આપે, ઠપકો આપે અને નરકોથી કદી મુક્ત ન કરે. એ જ રીતે ગાયો વિષયે પણ—રક્ષણથી શુભ ફળ અને પીડનથી અશુભ ફળ મળે છે. વિશેષ કરીને બ્રાહ્મણો અને ગાયોની પોતાની પ્રયત્નથી રક્ષા કરવાથી પુણ્ય, અને તેમના વધથી પાપ થાય છે।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Dharma requires active protection of Brahmins (their persons, families, and property) and of cows when one has the capacity; failure to protect is treated as grave moral negligence that leads to severe post-mortem retribution under Yama, while protection yields merit and harm yields sin.
In Bhishma’s instruction on gifts and the greatness of cow-giving (go-dāna), he broadens the ethical frame: beyond ritual giving, society’s guardians must prevent abduction and plunder involving Brahmins and must protect cows; he warns that Yama punishes those who neglect this duty.