Shloka 13
Nṛga-upākhyāna: Brāhmaṇa-sva and the Consequence of Misappropriated Gift-Cattle (कृकलास-रूपे नृगोपाख्यानम्)
Devanagari script
तिलहोमरता विदप्रा: सर्वे संयतमै थुना: । समा गव्येन हविषा प्रवृत्तिषु च संस्थिता:
Translation
તે બધા વિપ્રો મૈથુન-સંયમ રાખીને તલ-હોમમાં રત રહેતા. તલને ગવ્ય હવિ (ગોઘૃતાદિ) સમાન યજ્ઞયોગ્ય માનવામાં આવે છે; તેથી યજ્ઞોમાં તેને ગ્રહણ કરવામાં આવે છે અને અનેક કર્મોમાં તેની જરૂર પડે છે.
Word by Word
तिलहोमरताḥdevoted to sesame-offering (tilahoma)
तिलहोमरताḥ:
Karta
TypeAdjective
Rootतिलहोमरत
FormMasculine, Nominative, Plural
विद्विप्राःlearned brahmins
विद्विप्राः:
Karta
TypeNoun
Rootविद्विप्र
FormMasculine, Nominative, Plural
सर्वेall
सर्वे:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Nominative, Plural
संयत-मैथुनाःrestrained in sexual intercourse (celibate/continent)
संयत-मैथुनाः:
Karta
TypeAdjective
Rootसंयतमैथुन
FormMasculine, Nominative, Plural
समाःequal-minded, impartial
समाः:
Karta
TypeAdjective
Rootसम
FormMasculine, Nominative, Plural
गव्येनwith/like ghee (cow-product)
गव्येन:
Karana
TypeNoun
Rootगव्य
FormNeuter, Instrumental, Singular
हविषाwith oblation; as an offering
हविषा:
Karana
TypeNoun
Rootहविस्
FormNeuter, Instrumental, Singular
प्रवृत्तिषुin (ritual) performances/activities
प्रवृत्तिषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootप्रवृत्ति
FormFeminine, Locative, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
संस्थिताःwere established/engaged; stood firm
संस्थिताः:
Karta
TypeVerb
Rootसम्-स्था
FormMasculine, Nominative, Plural, Past passive participle (क्त)
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes