Shloka 3
Bhūmi-dānasya Māhātmya
The Pre-eminence of Land-Gift
Devanagari script
तस्या: क्षेत्रविशेषाश्व॒ तडागानां च बन्धनम् । औदकानि च सर्वाणि प्रवक्ष्याम्यनुपूर्वश:
Transliteration
tasyāḥ kṣetraviśeṣāś ca taḍāgānāṃ ca bandhanam | audakāni ca sarvāṇi pravakṣyāmy anupūrvaśaḥ ||
Translation
હવે હું ક્રમશઃ ભૂમિના વિવિધ પ્રકારો અને તેમના વિશેષ ક્ષેત્રો, તળાવોનું નિર્માણ તથા બંધ-બંધાણ, તેમજ કૂવો વગેરે સર્વ જળકાર્યો—આ બધાનું જરૂરી જ્ઞાન સમજાવીશ।
Word by Word
तस्याःof that (land/region)
तस्याः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
क्षेत्रविशेषान्special kinds of fields/plots
क्षेत्रविशेषान्:
Karma
TypeNoun
Rootक्षेत्रविशेष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
तडागानाम्of ponds/tanks
तडागानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootतडाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
बन्धनम्construction/embankment (binding, making)
बन्धनम्:
Karma
TypeNoun
Rootबन्धन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
औदकानिwater-related (works/structures)
औदकानि:
Karma
TypeAdjective
Rootऔदक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
सर्वाणिall
सर्वाणि:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
प्रवक्ष्यामिI shall explain/tell
प्रवक्ष्यामि:
Karta
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलृट् (भविष्यत्), उत्तम, एकवचन, परस्मैपद
अनुपूर्वशःin due order, sequentially
अनुपूर्वशः:
TypeIndeclinable
Rootअनुपूर्वशः
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhīṣmaK
kṣetra (fields/land)T
taḍāga (ponds/tanks)A
audakāni (water-works such as wells)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes