Shloka 7
गोमूल्यनिर्णयः — The Determination of Value through the Cow
Nahuṣa–Cyavana Episode
तिस्त्र: क्षत्रियसम्बन्धाद् द्वयोरात्मास्य जायते । हीनव्णसस्तृतीयायां शूद्रा उग्रा इति स्मृति:
tisraḥ kṣatriya-sambandhād dvayor ātmāsya jāyate | hīna-varṇas tṛtīyāyāṁ śūdrā ugrā iti smṛtiḥ ||
ભીષ્મે કહ્યું—ક્ષત્રિયની ત્રણ પત્નીઓ કહેવાય છે—ક્ષત્રિયા, વૈશ્યા અને શૂદ્રા. તેમાં ક્ષત્રિયા અને વૈશ્યાના ગર્ભથી ક્ષત્રિયના સંયોગથી જન્મેલો પુત્ર ક્ષત્રિય જ ગણાય છે. પરંતુ ત્રીજી શૂદ્રાના ગર્ભથી હીન વર્ણના સંતાન જન્મે છે; સ્મૃતિમાં તેમને ‘ઉગ્ર’ નામ આપવામાં આવ્યું છે.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse presents a Smṛti-based rule about how offspring are classified when a Kṣatriya has wives from different varṇas: sons from Kṣatriya and Vaiśya wives are treated as Kṣatriya, while sons from a Śūdra wife are designated as lower-status and termed ‘Ugra’ in the tradition.
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma is instructing Yudhiṣṭhira on dharma and social norms. Here he cites traditional dharma-text categories concerning marriage/union and the resulting social designation of children.