Shloka 45
Dāyavibhāga (Inheritance Apportionment) and Household Precedence — Dialogue of Yudhiṣṭhira and Bhīṣma
प्रसिद्ध भाषितं दाने नैषां प्रत्यायकं पुन: । ये मन्यन्ते क्रयं शुल्क न ते धर्मविदो नरा:
bhīṣma uvāca | prasiddhaṃ bhāṣitaṃ dāne naiṣāṃ pratyāyakaṃ punaḥ | ye manyante krayaṃ śulkaṃ na te dharmavido narāḥ |
ભીષ્મ બોલ્યા—દાનના વિષયમાં (વિશેષ કરીને કન્યાદાનમાં) લોકમાં આ કહેવત પ્રસિદ્ધ છે કે ‘કન્યાદાન’ થયું છે. તેથી જે લોકો શુલ્ક અથવા ક્રયને જ વિવાહનું આધાર માને છે, તેમના કહેણને માન્ય કરાવતું કોઈ વિશ્વસનીય પ્રમાણ મળતું નથી. જે ક્રય અને શુલ્કને માન્યતા આપે છે, તેઓ ધર્મજ્ઞ નથી।
भीष्य उवाच
Educational Q&A
Marriage involving a daughter should be understood in the ethical frame of dāna (gift), not as a commercial transaction; treating it as purchase or fee-based undermines dharma and lacks true moral authority.
Bhishma is instructing on dharma and social conduct, rejecting the idea that a marriage is validated by payment (śulka/kraya) and affirming the culturally and morally recognized notion of kanyādāna (giving the maiden) as the proper understanding.