Shloka 28
Dāyavibhāga (Inheritance Apportionment) and Household Precedence — Dialogue of Yudhiṣṭhira and Bhīṣma
युधिछिर उवाच कन्यायां प्राप्तशुल्कायां ज्यायांश्वैदाव्रजेद् वर: । धर्मकामार्थसम्पन्नो वाच्यमत्रानृतं न वा
Yudhiṣṭhira uvāca: kanyāyāṃ prāptaśulkāyāṃ jyāyān vai dāvrājed varaḥ | dharmakāmārthasampanno vācyam atrānṛtaṃ na vā ||
યુધિષ્ઠિરે કહ્યું—પિતામહ! જો એક વર સાથે કન્યાનું લગ્ન નક્કી કરીને તેનું શુલ્ક લઈ લેવાયું હોય અને પછી તેનાથી પણ શ્રેષ્ઠ, ધર્મ-અર્થ-કામથી સંપન્ન અત્યંત યોગ્ય વર મળી જાય, તો શું આ વિષયમાં અસત્ય બોલવું—પહેલાંના વરને નકારી કન્યા ન આપવી—યોગ્ય છે કે નહીં?
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse frames a dharma-conflict: whether truthfulness and honoring an accepted marital agreement outweigh the practical advantage of choosing a later, superior match. It asks if falsehood or denial can ever be justified when prior commitment (sealed by accepting śulka) exists.
Yudhiṣṭhira, in dialogue with Bhīṣma (the grandsire), poses a legal-ethical question about marriage customs: after accepting a bride-price and thereby confirming a match, can the family retract the promise if a better-qualified suitor appears, and would such retraction require or constitute untruth?