Shloka 23
Dāyavibhāga (Inheritance Apportionment) and Household Precedence — Dialogue of Yudhiṣṭhira and Bhīṣma
न हाकामेन संवासं मनुरेवं प्रशंसति । अयशस्यथमधर्म्य च यन्मृषा धर्मकोपनम्
na hākāmena saṃvāsaṃ manur evaṃ praśaṃsati | ayaśasyam adharmyaṃ ca yan mṛṣā dharmakopanam ||
ભીષ્મે કહ્યું—મનુ પરસ્પર ઇચ્છા વિના થતો સહવાસ પ્રશંસનીય માનતા નથી. તેથી સર્વસંમતિથી નક્કી થયેલા લગ્નને મિથ્યા ઠરાવવાનો પ્રયત્ન અપયશ અને અધર્મનું કારણ બને છે; તેને ધર્મને હાનિ પહોંચાડનાર કર્મ માનવામાં આવે છે.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Cohabitation and marital union should not be forced or one-sided; attempting to overturn a mutually settled marriage is condemned as disgraceful and adharmic, because it destabilizes the moral-legal order (dharma).
In Bhīṣma’s instruction on dharma (Anuśāsana Parva), he cites Manu’s authority to frame a rule of ethical conduct regarding marriage: lack of consent and attempts to nullify a socially agreed marriage are treated as violations that damage dharma.