Shloka 27
पात्रलक्षण-परिक्षा (Pātra-Lakṣaṇa Parīkṣā) — Criteria for a Worthy Recipient
पश्य चन्द्रे कृतं लक्ष्म समुद्रो लवणोदकः: । तथा भगसहस््रेण महेन्द्र: परिचिल्वित:
paśya candre kṛtaṃ lakṣma samudro lavaṇodakaḥ | tathā bhagasahasreṇa mahendraḥ paricilvitaḥ ||
હે માધવ! જુઓ—બ્રાહ્મણોનો પ્રભાવ કેટલો પ્રચંડ છે. તેમણે ચંદ્રમાં કલંક મૂક્યો, સમુદ્રનું જળ લવણમય કર્યું, અને મહેન્દ્ર (ઇન્દ્ર)ના શરીર પર ‘ભગ’ના હજાર ચિહ્નો ઉત્પન્ન કર્યા. પછી એ જ પ્રભાવથી એ ચિહ્નો નેત્રરૂપ બન્યા; તેથી શતક્રતુ ઇન્દ્ર ‘સહસ્રાક્ષ’ નામે પ્રસિદ્ધ થયો.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical potency attributed to Brāhmaṇical tapas and speech: it can impose consequences on even cosmic entities, and it also has the capacity to transmute misfortune into a new, meaningful form—suggesting responsibility in the use of spiritual power and the possibility of redemptive transformation.
Vāyu points to well-known mythic outcomes credited to Brāhmaṇas’ influence: a blemish on the Moon, the ocean becoming salt-water, and Indra being marked with a thousand ‘bhaga’ signs that later become ‘eyes’, explaining Indra’s epithet ‘Sahasrākṣa’ (thousand-eyed).