Shloka 3
Pūjya-namaskārya-prakaraṇa
On Those Worthy of Honor and Salutation
Devanagari script
मतडज् उवाच इदं वर्षसहसंर वै ब्रह्मचारी समाहित: । अतिष्ठमेकपादेन ब्राह्म॒ण्यं नाप्तुयां कथम्
Translation
મતંગે કહ્યું—દેવરાજ! મેં બ્રહ્મચર્યનું પાલન કરીને એકાગ્રચિત્તે એક પગ પર ઊભો રહી હજાર વર્ષ સુધી તપ કર્યું છે. તો મને બ્રાહ્મણત્વ કેમ ન મળે?
Word by Word
मतङ्गःMatanga
मतङ्गः:
Karta
TypeNoun
Rootमतङ्ग
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular
इदम्this
इदम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम्
FormNeuter, Accusative, Singular
वर्षसहस्रम्a thousand years (for a thousand-year period)
वर्षसहस्रम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवर्ष-सहस्र
FormNeuter, Accusative, Singular
वैindeed
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
ब्रह्मचारीa celibate student; one observing brahmacarya
ब्रह्मचारी:
Karta
TypeNoun
Rootब्रह्मचारिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
समाहितःcomposed; concentrated
समाहितः:
TypeAdjective
Rootसमाहित
FormMasculine, Nominative, Singular
अतिष्ठम्I stood
अतिष्ठम्:
TypeVerb
Rootस्था
FormImperfect, First, Singular
एकपादेनwith one foot (on one leg)
एकपादेन:
Karana
TypeNoun
Rootएक-पाद
FormMasculine, Instrumental, Singular
ब्राह्मण्यम्brahminhood; the status of a Brahmin
ब्राह्मण्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootब्राह्मण्य
FormNeuter, Accusative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
आप्तुयाम्may I obtain
आप्तुयाम्:
TypeVerb
Rootआप्
FormOptative, First, Singular
कथम्how?
कथम्:
TypeIndeclinable
Rootकथम्
Speaker
मतडज् उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes