Shloka 78
मातङ्ग–शक्रसंवादः
Mataṅga–Śakra Dialogue on Tapas, Status, and Moral Qualities
Devanagari script
तद्भावस्तद्गतमनास्तन्निष्ठस्तत्परायण: । गड्जां योडनुगतो भकक््त्या स तस्या: प्रियतां व्रजेत्
Translation
જે ગંગામાં શ્રદ્ધા રાખે છે, જેનું મન ગંગામાં જ સ્થિર રહે છે, જે ગંગામાં જ નિષ્ઠાવાન છે, ગંગાને જ પરમ આશ્રય માને છે અને ભક્તિભાવથી ગંગાનું અનુસરણ કરે છે—તે ભગવતી ભાગીરથીનો પ્રિયપાત્ર બને છે.
Word by Word
तद्भावःone whose state/being is in her (i.e., devoted in disposition)
तद्भावः:
Karta
TypeNoun
Rootतद्भाव
FormMasculine, Nominative, Singular
तद्गतमनाःwhose mind is fixed on her
तद्गतमनाः:
Karta
TypeAdjective
Rootतद्गतमनस्
FormMasculine, Nominative, Singular
तन्निष्ठःsteadfast in her
तन्निष्ठः:
Karta
TypeAdjective
Rootतन्निष्ठ
FormMasculine, Nominative, Singular
तत्परायणःhaving her as the supreme refuge/goal
तत्परायणः:
Karta
TypeAdjective
Rootतत्परायण
FormMasculine, Nominative, Singular
गङ्गाम्Ganga
गङ्गाम्:
Karma
TypeNoun
Rootगङ्गा
FormFeminine, Accusative, Singular
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
अनुगतःhas followed
अनुगतः:
Karta
TypeVerb
Rootअनु-गम्
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)
भक्त्याwith devotion
भक्त्या:
Karana
TypeNoun
Rootभक्ति
FormFeminine, Instrumental, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
तस्याःof her
तस्याः:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Genitive, Singular
प्रियताम्dearness/favor
प्रियताम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रियता
FormFeminine, Accusative, Singular
व्रजेत्would attain/go to
व्रजेत्:
TypeVerb
Rootव्रज्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
Speaker
सिद्ध उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes