Shloka 105
मातङ्ग–शक्रसंवादः
Mataṅga–Śakra Dialogue on Tapas, Status, and Moral Qualities
Devanagari script
वैशम्पायन उवाच श्रुत्वेतिहासं भीष्मोक्तं गज़ाया: स्तवसंयुतम् । युधिष्ठिर: परां प्रीतिमगच्छद् भ्रातृभि: सह
Translation
વૈશમ્પાયને કહ્યું—જનમેજય! ભીષ્મજી દ્વારા કહેલ, ગંગાજીની સ્તુતિથી યુક્ત આ ઇતિહાસ સાંભળી રાજા યુધિષ્ઠિર પોતાના ભાઈઓ સાથે પરમ પ્રસન્ન થયા।
Word by Word
वैशम्पायनःVaiśampāyana
वैशम्पायनः:
Karta
TypeNoun
Rootवैशम्पायन
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3rd, Singular, Parasmaipada
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
TypeVerb
Rootश्रु
FormAbsolutive (ktvā)
इतिहासम्the narrative/legend
इतिहासम्:
Karma
TypeNoun
Rootइतिहास
FormMasculine, Accusative, Singular
भीष्मोक्तम्spoken by Bhīṣma
भीष्मोक्तम्:
TypeAdjective
Rootभीष्म-उक्त
FormMasculine, Accusative, Singular
गङ्गायाःof Gaṅgā
गङ्गायाः:
TypeNoun
Rootगङ्गा
FormFeminine, Genitive, Singular
स्तवसंयुतम्accompanied by praise (a hymn)
स्तवसंयुतम्:
TypeAdjective
Rootस्तव-संयुत
FormMasculine, Accusative, Singular
युधिष्ठिरःYudhiṣṭhira
युधिष्ठिरः:
Karta
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Nominative, Singular
पराम्great/supreme
पराम्:
TypeAdjective
Rootपरा
FormFeminine, Accusative, Singular
प्रीतिम्joy/delight
प्रीतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रीति
FormFeminine, Accusative, Singular
अगच्छत्attained/went to
अगच्छत्:
TypeVerb
Rootगम्
FormImperfect, 3rd, Singular, Parasmaipada
भ्रातृभिःwith (his) brothers
भ्रातृभिः:
Karana
TypeNoun
Rootभ्रातृ
FormMasculine, Instrumental, Plural
सहtogether with
सह:
TypeIndeclinable
Rootसह
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes