Shloka 8
Pātra-Lakṣaṇa and Niścita-Dharma
Marks of a Worthy Recipient and Stable Criteria of Dharma
Devanagari script
क्षेमैर्गमिष्यसि गृहं श्रमश्न न भविष्यति । कन्यां प्राप्स्यसि तां विप्र पुत्रिणी च भविष्यति
Translation
હે વિપ્રવર! હવે તમે ક્ષેમપૂર્વક તમારા ઘેર જશો; માર્ગમાં તમને કોઈ શ્રમ કે કષ્ટ નહીં થાય. તમે તે મનોણીત કન્યાને પ્રાપ્ત કરશો અને તે તમારા દ્વારા પુત્રવતી પણ થશે.
Word by Word
क्षेमैःwith safety/well-being
क्षेमैः:
Karana
TypeNoun
Rootक्षेम
FormMasculine, Instrumental, Plural
गमिष्यसिyou will go
गमिष्यसि:
Karta
TypeVerb
Rootगम्
FormSimple Future (Luṭ), Second, Singular
गृहम्to (your) home
गृहम्:
Karma
TypeNoun
Rootगृह
FormNeuter, Accusative, Singular
श्रमःfatigue/exertion
श्रमः:
Karta
TypeNoun
Rootश्रम
FormMasculine, Nominative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
भविष्यतिwill be
भविष्यति:
TypeVerb
Rootभू
FormSimple Future (Luṭ), Third, Singular
कन्याम्the maiden/daughter
कन्याम्:
Karma
TypeNoun
Rootकन्या
FormFeminine, Accusative, Singular
प्राप्स्यसिyou will obtain
प्राप्स्यसि:
Karta
TypeVerb
Rootप्र-आप्
FormSimple Future (Luṭ), Second, Singular
ताम्her/that (maiden)
ताम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Accusative, Singular
विप्रO brahmin
विप्र:
TypeNoun
Rootविप्र
FormMasculine, Vocative, Singular
पुत्रिणीhaving a son/sons; mother of a son
पुत्रिणी:
Karta
TypeAdjective
Rootपुत्रिणी
FormFeminine, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
भविष्यतिwill be
भविष्यति:
TypeVerb
Rootभू
FormSimple Future (Luṭ), Third, Singular
विप्रवरO best of brahmins
विप्रवर:
TypeNoun
Rootविप्र-वर
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes