Shloka 77
Aṣṭāvakra’s Visit to Kubera: Hospitality, Temptation, and the Ethics of Restraint (अष्टावक्र-वैश्रवणोपाख्यानम्)
स्थूलं सूक्ष्मं मृदु चाप्यसूक्ष्मं दुःखं सुखं दुःखमनन्तरं च । सांख्य॑ योगं तत्पराणां परं च शर्वाज्जातं विद्धि यत् कीर्तितं मे
sthūlaṁ sūkṣmaṁ mṛdu cāpy asūkṣmaṁ duḥkhaṁ sukhaṁ duḥkham anantaraṁ ca | sāṅkhyaṁ yogaṁ tatparāṇāṁ paraṁ ca śarvāj jātaṁ viddhi yat kīrtitaṁ me ||
વાયુએ કહ્યું— સ્થૂલ અને સૂક્ષ્મ, કોમળ અને અસૂક્ષ્મ; દુઃખ અને સુખ, તથા ત્યારપછી આવતું દુઃખ પણ; સાંખ્ય અને યોગ, અને તેમાં તત્પર રહેનારાઓનું પરમ લક્ષ્ય પણ—મેં જે કીર્તન કર્યું છે તે બધું શર્વ (શિવ)માંથી જ ઉત્પન્ન થયું છે એમ જાણો.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse teaches a unifying vision: all experiential opposites (gross/subtle, pleasure/pain) and even spiritual paths (Sāṅkhya and Yoga) culminate in and arise from Śarva (Śiva). It encourages seeing a single divine ground behind diversity and duality.
Vāyu is speaking within a didactic discourse and summarizes his prior enumeration by concluding that everything described—categories of experience and disciplines leading to the highest aim—should be understood as originating from Mahādeva (Śiva).