Shloka 95
Śiva-stavarāja: Upamanyu’s Preface and Initiation of the Śarva-Nāma Enumeration
Anuśāsana-parva 17
सगणो गणकारश्न भूतवाहनसारथि: । भस्मशयो भस्मगोप्ता भस्मभूतस्तरुर्गण:
sagaṇo gaṇakāraś ca bhūtavāhanasārathiḥ | bhasmaśayo bhasmagoptā bhasmabhūtas tarur gaṇaḥ ||
વાયુદેવે કહ્યું—તે પોતાના ગણો સાથે યુક્ત છે અને તે ગણોનો કર્તા તથા વ્યવસ્થાપક પણ છે; ભક્તોને તે પોતાના ગણમાં સામેલ કરે છે. ત્રિપુરના વિનાશ માટે તેણે સર્વ પ્રાણીઓના યોગક્ષેમનું પાલન કરનાર બ્રહ્માને પણ પોતાનો સારથિ બનાવ્યો. તે ભસ્મ પર શયન કરે છે, ભસ્મ દ્વારા રક્ષા કરે છે, પોતે ભસ્મસ્વરૂપ છે, અને કલ્પવૃક્ષ સમાન વરદાયી છે; ભૃંગિરિટી અને નંદિકેશ્વર વગેરે પારષદ-ગણો તેને ઘેરી રહે છે.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse presents Śiva as the ideal of austere purity (ash as symbol of renunciation) and as a powerful protector of devotees. Ethically, it links self-restraint and devotion with inner security and divine shelter, suggesting that true protection arises from purity, detachment, and alignment with dharma.
Vāyu is reciting a praise-list of Śiva’s names and attributes. The epithets highlight Śiva’s gaṇas (attendants), his capacity to incorporate devotees into his retinue, and a mythic allusion to the destruction of Tripura where Brahmā is described (in traditional interpretation) as serving as Śiva’s charioteer.