Shloka 72
Śiva-stavarāja: Upamanyu’s Preface and Initiation of the Śarva-Nāma Enumeration
Anuśāsana-parva 17
भिक्षश्व भिक्षुरूपश्न विपणो मृदुरव्यय: । महासेनो विशाखश्न षष्टिभागो गवां पति:
bhikṣuś ca bhikṣurūpaś ca vipaṇaḥ mṛdur avyayaḥ | mahāseno viśākhaś ca ṣaṣṭibhāgo gavāṃ patiḥ ||
વાયુદેવે કહ્યું—તે ભિક્ષુ છે અને ભિક્ષુરূপ ધારણ કરનાર પણ; વ્યવહાર-વેપાર અને સોદાબાજીથી પરે, સ્વભાવથી મૃદુ અને અવિનાશી. તે મહાસેન અને વિશાખ છે; તે ‘ષષ્ટિભાગ’ (સંવત્સરને સાઠ ભાગોમાં વિભક્ત રૂપ) છે; અને તે ‘ગવાં પતિ’—અર્થાત્ ઇન્દ્રિયોનો સ્વામી છે.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse strings together divine epithets to show a single supreme principle that can appear as a renunciant, remain untouched by worldly transactions, embody gentleness and imperishability, command divine forces, govern time, and—ethically most pointed—rule the senses. The practical thrust is inner mastery and non-attachment.
Vāyu-deva is reciting a litany of names/attributes (nāma-saṅkīrtana style) identifying the deity being praised as manifesting multiple roles: ascetic guise, transcendence of commerce, divine generalship (Mahāsena/Skanda), association with Viśākha, embodiment of calendrical time (ṣaṣṭibhāga), and sovereignty over the senses (gavāṃ patiḥ).