Shloka 25
Śiva-stavarāja: Upamanyu’s Preface and Initiation of the Śarva-Nāma Enumeration
Anuśāsana-parva 17
ब्रहद्मणामपि यद् ब्रह्म पराणामपि यत् परम्
vāyudeva uvāca | brahmaṇām api yad brahma parāṇām api yat param | yo vedānām api veda uttamānām api cottamaḥ | tejasām api tejaḥ sa tapasām api tapaḥ | śāntānām api yaḥ śāntaḥ kāntīnām api kāntiḥ | jitendriyāṇām api yaḥ jitendriyaḥ buddhimatām api buddhir | devānām api devo ya ṛṣīṇām api ṛṣiḥ | yajñānām api yajñaḥ sa kalyāṇānām api kalyāṇam | rudrāṇām api rudro yaḥ prabhāvavatām īśvarāṇām api prabhā | yoginām api yogī ca kāraṇānām api kāraṇam | yasmāt sarve lokāḥ prabhavanti punar eva ca tasminn eva pralīyante | yaḥ sarvabhūtātma sa evāmita-tejā bhagavān śivaḥ | tasya me śṛṇu vīra sahasram aṣṭottaraṃ nāmnāṃ varṇanam | śravaṇamātreṇa ca sarvakāmān avāpsyasi ||
વાયુદેવે કહ્યું—જે બ્રહ્મજ્ઞાનોના પણ બ્રહ્મ છે, પરમોમાં પણ પરમ; વેદોના પણ વેદ, શ્રેષ્ઠોમાં પણ શ્રેષ્ઠ; તેજનું પણ તેજ, તપનું પણ તપ; શાંતોમાં પણ પરમ શાંત, કાંતિની પણ કાંતિ; જિતેન્દ્રિયોમાં પણ પરમ જિતેન્દ્રિય, બુદ્ધિમાનોની પણ બુદ્ધિ; દેવોના પણ દેવ, ઋષિઓના પણ ઋષિ; યજ્ઞોના પણ યજ્ઞ, કલ્યાણોમાં પણ કલ્યાણ; રુદ્રોના પણ રુદ્ર, પ્રભાવશાળી ઈશ્વરોનું પણ ઐશ્વર્ય; યોગીઓના પણ યોગી અને કારણોનું પણ કારણ— જેનાથી સર્વ લોક ઉત્પન્ન થાય છે અને જેમાં જ ફરી લય પામે છે; જે સર્વ ભૂતોના આત્મા છે—તે અપરિમિત તેજવાળા ભગવાન શિવ છે. હે નરશ્રેષ્ઠ! તેમના એક હજાર આઠ નામોના કીર્તનને મારી પાસેથી સાંભળો. માત્ર શ્રવણથી જ તમે તમારી સર્વ કામનાઓ પ્રાપ્ત કરશો.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse presents Śiva as the supreme ground of all excellences—knowledge, austerity, peace, radiance, self-control, and sacrificial merit—and as the cosmic source into whom all worlds arise and dissolve. It also teaches the devotional efficacy of śravaṇa (reverent hearing): listening to the Lord’s names is portrayed as a powerful spiritual act that fulfills aims and purifies intention.
Vāyudeva begins a formal praise of Śiva, introducing him through a chain of superlative epithets and then announcing the forthcoming recitation of Śiva’s 1008 names. He addresses a heroic listener (implicitly a ‘best of men’) and promises that mere hearing of the name-litany will grant the listener’s desired goals.