Shloka 110

Śiva-stavarāja: Upamanyu’s Preface and Initiation of the Śarva-Nāma Enumeration

Anuśāsana-parva 17

Devanagari script

वणिजो वर्धकी वृक्षो बकुलश्चन्दनश्छद: । सारग्रीवो महाजत्रुरलोलश्व महौषध:

Transliteration

vāyudeva uvāca | vaṇijo vardhakī vṛkṣo bakulaś candanaś chadaḥ | sāraghrīvo mahājatrur alolaśva mahauṣadhaḥ ||

Translation

વાયુદેવે કહ્યું—તે (ક્યારેક) વણિકરૂપે, (ક્યારેક) વૃક્ષ કાપનાર વધકી (સુથાર) રૂપે; (ક્યારેક) સ્વયં વૃક્ષરૂપે; બકુલ અને ચંદન વૃક્ષરૂપે; તેમજ છત્ર સમો વિસ્તરતો છદરૂપે પ્રગટ થાય છે. તે દૃઢ કણ્ઠવાળો, વિશાળ વક્ષવાળો, અચંચળ અને મહાઔષધિ-સ્વરૂપ છે.

Word by Word

• वणिजः: merchant
• वणिजः: Karta
• Type: Noun
• Root: वणिज्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• वर्धकी: carpenter
• वर्धकी: Karta
• Type: Noun
• Root: वर्धकी
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• वृक्षः: tree
• वृक्षः: Karta
• Type: Noun
• Root: वृक्ष
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• बकुलः: bakula tree
• बकुलः: Karta
• Type: Noun
• Root: बकुल
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• चन्दनः: sandalwood (tree)
• चन्दनः: Karta
• Type: Noun
• Root: चन्दन
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• छदः: covering; canopy; foliage
• छदः: Karta
• Type: Noun
• Root: छद
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• सारग्रीवः: having a strong neck
• सारग्रीवः: Karta
• Type: Adjective
• Root: सार-ग्रीव
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• महाजत्रुः: having a large collarbone/shoulder-joint
• महाजत्रुः: Karta
• Type: Adjective
• Root: महा-जत्रु
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• अलोलः: steady; unmoving
• अलोलः: Karta
• Type: Adjective
• Root: अलोल
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• महौषधः: great medicinal herb
• महौषधः: Karta
• Type: Noun
• Root: महा-औषध
• Form: Masculine, Nominative, Singular

Speaker

वायुदेव उवाच

Characters & Entities

• Vāyu-deva
• merchant (vaṇij)
• carpenter (vardhakī)
• tree (vṛkṣa)
• bakula tree
• sandalwood (candana)
• canopy/shade (chada)
• great medicinal herb (mahauṣadha)