Shloka 45
धर्मनिन्दा–धर्मोपासनाफलम् तथा साध्वाचारलक्षणम्
Fruits of Disparaging vs. Observing Dharma; Marks of Good Conduct
ज्ञानविज्ञानसम्पन्न: संस्कृतो वेदपारग: । विप्रो भवति धर्मात्मा क्षत्रिय: स्वेन कर्मणा
jñānavijñānasampannaḥ saṃskṛto vedapāragaḥ | vipro bhavati dharmātmā kṣatriyaḥ svena karmaṇā ||
શ્રી મહેશ્વરે કહ્યું—ધર્માત્મા ક્ષત્રિય પોતાના જ કર્મથી જન્માંતરે જ્ઞાન-વિજ્ઞાનથી સંપન્ન, યોગ્ય સંસ્કારોથી સંસ્કૃત અને વેદોમાં પારંગત વિપ્ર—બ્રાહ્મણ—બને છે.
श्रीमहेश्वर उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that spiritual and social excellence is ethically earned: a righteous kṣatriya, through his own dharmic actions, can attain the status and qualities of a learned brāhmaṇa in a subsequent birth—marked by jñāna, vijñāna, refinement (saṃskāra), and Vedic mastery.
Śrī Maheśvara is instructing about the fruit of conduct and duty: he describes how the performance of one’s proper work with dharma transforms one’s future birth and capacities, emphasizing karma as the causal basis for higher learning and spiritual refinement.