Shloka 40
Rudra-Śiva: Names, Two Natures, and the Logic of Epithets (रुद्रनाम-बहुरूपत्व-प्रकरणम्)
Devanagari script
अतिथिदव्रतता धर्मों धर्मस्त्रेताग्निधारणम् | इष्टी क्ष पशुबन्धां श्व विधिपूर्व समाचरेत्
Transliteration
atithidavr̥tatā dharmo dharmas tretāgnidhāraṇam | iṣṭīś ca paśubandhāṁś ca vidhpūrvam samācaret ||
Translation
અતિથિને દેવ સમજી તેની સેવા-વ્રતમાં સ્થિર રહેવું—અતિથિ-સત્કાર—તેનો ધર્મ છે; તેમજ ત્રેતાગ્નિ (ગાર્હપત્યાદિ ત્રણ અગ્નિઓ)નું ધારણ અને રક્ષણ પણ ધર્મ છે. વિવિધ ઇષ્ટિઓ અને પશુબંધ આદિ કર્મો પણ તેણે વિધિપૂર્વક આચરવા જોઈએ.
Word by Word
अतिथिदव्रतताthe vow/practice of giving to guests
अतिथिदव्रतता:
Karta
TypeNoun
Rootअतिथि-द-व्रतता
FormFeminine, Nominative, Singular
धर्मःduty; righteousness
धर्मः:
Karta
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Nominative, Singular
धर्मःduty; righteousness
धर्मः:
Karta
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Nominative, Singular
त्रेताग्निधारणम्maintaining the three sacred fires
त्रेताग्निधारणम्:
Karta
TypeNoun
Rootत्रेता-अग्नि-धारण
FormNeuter, Nominative, Singular
इष्टीःsacrificial rites (iṣṭis)
इष्टीः:
Karma
TypeNoun
Rootइष्टि
FormFeminine, Accusative, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
पशुबन्धान्animal-ties/animal-offerings (paśubandhas)
पशुबन्धान्:
Karma
TypeNoun
Rootपशु-बन्ध
FormMasculine, Accusative, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
विधिपूर्वम्according to rule; duly
विधिपूर्वम्:
TypeIndeclinable
Rootविधि-पूर्व
समाचरेत्should practice/perform
समाचरेत्:
Karta
TypeVerb
Rootसम्-आ-चर्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
Speaker
श्रीमहेश्वर उवाच
Characters & Entities
Ś
Śrī Mahēśvara (Śiva)A
Atithi (guest)T
Tretāgni (three sacred fires)I
Iṣṭi (sacrificial rites)P
Paśubandha (animal-offering rite)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes