Shloka 23
Adhyāya 142: Cyavana, the Devas’ Arrogance, and Vāyu’s Counsel on Protecting Brāhmaṇas
राजा सुमन्युने भक्ष्य, भोज्य पदार्थोंके पर्वत-जैसे कितने ही ढेर लगाकर उन्हें शाण्डिल्यको दान दिया था। जिससे उन्होंने स्वर्गलोकमें स्थान प्राप्त कर लिया ।।
rājā sumanyunā bhakṣya-bhojya-padārthānāṃ parvata-sadṛśān bahūn nikṣepān kṛtvā tān śāṇḍilyāya dānaṃ dattavān; tena sa svargaloke sthānaṃ prāptavān. nāmnā ca dyutimān nāma śālvarājo mahādyutiḥ; dattvā rājyam ṛcīkāya gato lokān anuttamān mahātejasvī.
ભીષ્મે કહ્યું—રાજા સુમન્યુએ ભક્ષ્ય-ભોજ્ય પદાર્થોના પર્વતસમાન ઢગલા શાંડિલ્યને દાન આપ્યા અને તે પુણ્યથી સ્વર્ગલોકમાં સ્થાન મેળવ્યું. એ જ રીતે મહાતેજસ્વી શાલ્વરાજ ‘દ્યુતિમાન’એ મહર્ષિ ઋચીકને પોતાનું રાજ્ય સોંપીને અનુત્તમ લોકોએ પ્રસ્થાન કર્યું. આ પ્રસંગ દાન અને રાજ્યત્યાગ—બન્નેની મહિમા દર્શાવે છે, જે પરમ શ્રેય તરફ લઈ જાય છે.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
That generous giving (dāna), especially of substantial sustenance, and the willingness to relinquish power (rājya-tyāga) for a higher good are powerful dharmic acts that yield exalted spiritual results—symbolized here by attaining heaven and ‘unsurpassed worlds’.
Bhishma cites exemplary precedents: Sumanyu donates vast heaps of provisions to the sage Shandilya and gains a heavenly station; similarly, the Shalva king Dyutiman transfers his kingdom to the sage Richika and departs to supreme realms, illustrating how righteous generosity and renunciation elevate one’s destiny.