Shloka 3
अत्रेः तपोबलप्रकाशः तथा च्यवनस्य सोमाधिकारः
Atri’s Illumination by Tapas; Cyavana and Soma-Entitlement
Devanagari script
भीष्य उवाच हन्त वक्ष्यामि ते राजन् ब्राह्मणानां महात्मनाम् | प्रतिग्रहेषु भोज्ये च मुच्यते येन पाप्मन:
Translation
ભીષ્મે કહ્યું—રાજન! મહાત્મા બ્રાહ્મણો પ્રતિગ્રહ લેવું અને ભોજન કરવાથી થતી પાપબાધાથી જે રીતે મુક્ત થાય છે, તે પ્રાયશ્ચિત્ત હું તને કહું છું; સાંભળ.
Word by Word
भीष्मःBhishma
भीष्मः:
Karta
TypeNoun
Rootभीष्म
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular, Parasmaipada
हन्तindeed/come now
हन्त:
TypeIndeclinable
Rootहन्त
वक्ष्यामिI will tell
वक्ष्यामि:
TypeVerb
Rootवच्
FormSimple Future, First, Singular, Parasmaipada
तेto you
ते:
Sampradana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Dative, Singular
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
ब्राह्मणानाम्of Brahmins
ब्राह्मणानाम्:
TypeNoun
Rootब्राह्मण
FormMasculine, Genitive, Plural
महात्मनाम्of great-souled (ones)
महात्मनाम्:
TypeNoun
Rootमहात्मन्
FormMasculine, Genitive, Plural
प्रतिग्रहेषुin/with respect to accepting gifts
प्रतिग्रहेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootप्रतिग्रह
FormMasculine, Locative, Plural
भोज्येin eating/food (to be eaten)
भोज्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभोज्य
FormNeuter, Locative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
मुच्यतेis freed
मुच्यते:
TypeVerb
Rootमुच्
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada, Passive
येनby which
येन:
Karana
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
पाप्मनःfrom sin/evil
पाप्मनः:
Apadana
TypeNoun
Rootपाप्मन्
FormMasculine, Ablative, Singular
Speaker
भीष्य उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes