Mahabharata — Anushasana Parva, Shloka 25
अध्याय १२८: शिव–उमा संवादः — तिलोत्तमा, श्मशान-मेध्यता, तथा चातुर्वर्ण्य-धर्मः
Chapter 128: Śiva–Umā Dialogue—Tilottamā, the Ritual Valence of the Śmaśāna, and the Fourfold Duty-Code
Devanagari script
नूनमासंजयित्वा त्वां कृत्ये कम्मिंश्विदीप्सिते । कश्चिदर्थयते नित्यं तेनासि हरिण: कृश:
Translation
“નિશ્ચયે કોઈ માણસ તને કોઈ ઇચ્છિત કાર્યમાં લગાડી રોજ પોતાનો સ્વાર્થ સિદ્ધ કરવા માગે છે—એથી, હે હરિણ, તું કૃશ અને ફિક્કો થતો જાય છે.”
Word by Word
नूनम्surely, indeed
नूनम्:
TypeIndeclinable
Rootनूनम्
आसंजयित्वाhaving yoked/engaged (having made you undertake)
आसंजयित्वा:
TypeVerb
Rootआ-सम्-√जि (जिनाति/जयति)
Formक्त्वा (absolutive/gerund), active (parasmaipada sense)
त्वाम्you
त्वाम्:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Formcommon, accusative, singular
कृत्येin a task/duty
कृत्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकृत्य
Formneuter, locative, singular
किम्in what (kind of)
किम्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootकिम्
Formneuter, locative, singular
चित्ever, at all (enclitic)
चित्:
TypeIndeclinable
Rootचित्
ईप्सितेdesired, wished-for
ईप्सिते:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootईप्सित
Formneuter, locative, singular
कश्चित्someone, some person
कश्चित्:
Karta
TypePronoun
Rootक (किम्) + चित्
Formmasculine, nominative, singular
अर्थयतेseeks, requests, aims at (his purpose)
अर्थयते:
TypeVerb
Rootअर्थय् (अर्थयति)
Formpresent (lat), 3rd, singular, parasmaipada
नित्यम्always, constantly
नित्यम्:
TypeIndeclinable
Rootनित्य
तेनby that; therefore
तेन:
Karana
TypePronoun
Rootतद्
Formmasculine/neuter, instrumental, singular
असिyou are
असि:
TypeVerb
Root√अस् (अस्ति)
Formpresent (lat), 2nd, singular, parasmaipada
हरिणःpale/yellowish (tawny-colored)
हरिणः:
TypeAdjective
Rootहरिण
Formmasculine, nominative, singular
कृशःthin, emaciated
कृशः:
TypeAdjective
Rootकृश
Formmasculine, nominative, singular
Speaker
ब्राह्मण उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes