Shloka 21
Kīṭopākhyāna: Prajā-pālana as Kṣatra-vrata and the Attainment of Brāhmaṇya
Devanagari script
कुम्भीपाके च पच्यन्ते तां तां योनिमुपागता: । आक्रम्य मार्यमाणाश्ष भ्राम्यन्ते वै पुन: पुन:
Translation
પોતાના પાપોના કારણે તેઓ કુંભીપાક નરકમાં ‘રાંધવામાં’ આવે છે; પછી વિવિધ યોનિઓમાં જઈ વારંવાર આક્રમણ કરીને મારવામાં આવે છે—આ રીતે તેઓ પુનઃ પુનઃ સંસારચક્રમાં ભટકતા રહે છે।
Word by Word
कुम्भीपाकेin (the hell) Kumbhīpāka
कुम्भीपाके:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकुम्भीपाक
FormMasculine, Locative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
पच्यन्तेare cooked / are tormented (by cooking)
पच्यन्ते:
TypeVerb
Rootपच्
FormPresent, Indicative, Atmanepada (Passive sense), Third, Plural
ताम्that (one)
ताम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Accusative, Singular
ताम्that (one)
ताम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Accusative, Singular
योनिम्womb; birth; species
योनिम्:
Karma
TypeNoun
Rootयोनि
FormFeminine, Accusative, Singular
उपागता:having reached; having gone to
उपागता::
Karta
TypeVerb
Rootउप-गम्
Formक्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Plural
आक्रम्यhaving attacked; having assailed
आक्रम्य:
TypeVerb
Rootआ-क्रम्
Formल्यप् (absolutive/gerund), true
मार्यमाणाश्चbeing killed; being slain
मार्यमाणाश्च:
Karta
TypeVerb
Rootमृ (मारयति/मार्यते causative base)
Formशानच् (present passive participle), Masculine, Nominative, Plural
भ्राम्यन्तेwander; roam; are whirled about
भ्राम्यन्ते:
TypeVerb
Rootभ्रम्
FormPresent, Indicative, Atmanepada, Third, Plural
वैindeed
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
Speaker
भीष्म उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes