Shloka 7
Anuśāsana-parva Adhyāya 112: Dharma as the sole companion; karmic witnesses; rebirth sequences
Bṛhaspati–Yudhiṣṭhira Saṃvāda
रजस्तम: सत्त्वमथो येषां निर्धौतमात्मन: । शौचाशौचसमायुक्ता: स्वकार्यपरिमार्गिण:
rajas-tamaḥ sattvam atho yeṣāṁ nirdhautam ātmanaḥ | śaucāśauca-samāyuktāḥ sva-kārya-parimārgiṇaḥ ||
જેનાં અંતઃકરણમાંથી રજ, તમ અને સત્ત્વ પણ ધોઈ નખાયા છે—અર્થાત્ જે ત્રિગુણાતીત છે—અને જે બહારના જગતમાં શૌચ-અશૌચની પરિસ્થિતિઓ વચ્ચે રહીને પણ પોતાના સ્વકાર્ય (તત્ત્વવિચાર, ધ્યાન, ઉપાસના વગેરે)નું જ અનુસંધાન કરે છે; એવા લોકો શૌચાચારની નિષ્ઠાથી આત્મશુદ્ધિ સાધી પરમ તીર્થસ્વરૂપ બને છે.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
External states of purity/impurity are secondary; the highest sanctity lies in a person who has transcended the three guṇas and steadily pursues inner duty—truth-inquiry, meditation, and worship—thereby becoming a ‘living tīrtha’ through self-purification and renunciation.
In the Anuśāsana Parva’s instruction section, Bhishma continues teaching about dharma and sacredness, redefining ‘holy places’ by emphasizing the spiritual stature of guṇa-transcending sages over mere external pilgrimage or ritual conditions.