Mahabharata — Anushasana Parva, Shloka 113
आचारप्रशंसा
Praise of Ācāra as the Basis of Longevity, Fame, and Prosperity
गृहे पारावता धन्या: शुकाश्न सहसारिका: । गृहेष्वेते न पापाय तथा वै तैलपायिका:,(देवता प्रतिमा55दर्शाश्वन्दना: पुष्पवल्लिका: । शुद्ध जल॑ सुवर्ण च रजतं गृहमंगलम् ।।
bhīṣma uvāca | gṛhe pārāvatā dhanyāḥ śukāś ca sahasārikāḥ | gṛheṣv ete na pāpāya tathā vai tailapāyikāḥ | devatā-pratimā darpaṇaś candanaṁ puṣpa-vallikā | śuddha-jalaṁ suvarṇaṁ ca rajataṁ gṛha-maṅgalam ||
ભીષ્મે કહ્યું—ઘરમાં પરેવા શુભ છે; તેમ જ તોતા અને મૈના પણ શુભ છે. તેમનું ઘરમાં રહેવું પાપ કે અમંગળનું કારણ નથી; તેઓ ‘તૈલપાયિકા’ નામના અમંગળ પક્ષીઓ જેવા નથી. તેમ જ દેવતાની પ્રતિમા, દર્પણ, ચંદન, ફૂલની વેલ, શુદ્ધ જળ, સોનું અને ચાંદી—આ બધું ઘર માટે મંગલકારક છે.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma outlines traditional markers of household auspiciousness: certain gentle birds and specific sacred or purity-associated objects are said to support prosperity and well-being, while other omens are to be avoided. The ethical thrust is the cultivation of a harmonious, orderly home aligned with dharma and purity.
In Anushasana Parva, Bhishma continues instructing on dharma and proper conduct. Here he gives practical guidance about signs and items considered auspicious for a householder—framing domestic life as a sphere where dharma is supported through purity, reverence, and culturally sanctioned good-omen practices.