Shloka 2
ब्रह्मस्वहरण-निषेधः — Prohibition of Appropriating Brahmin Property
Brahmasva
युधिष्ठिरने पूछा--भरतश्रेष्ठ! जो मूर्ख और मंदबुद्धि मानव क्रूरतापूर्ण कर्ममें संलग्न रहकर ब्राह्मणोंके धनका अपहरण करते हैं, वे किस लोकमें जाते हैं? ।।
bhīṣma uvāca | pātakānāṁ paraṁ hy etad brahmasvaharaṇaṁ balāt | sānvayās te vinaśyanti caṇḍālāḥ pretya ceha ca | atrāpy udāharantīmam itihāsaṁ purātanam | caṇḍālasya ca saṁvādaṁ kṣatrabandhoś ca bhārata |
ભીષ્મે કહ્યું— રાજન! બ્રાહ્મણના ધનનું બળપૂર્વક અપહરણ પાપોમાં પરમ પાપ ગણાય છે. જે ચાંડાલ-સ્વભાવવાળા મનુષ્યો બ્રાહ્મણનું ધન લૂંટે છે, તેઓ પોતાના કુલ-પરિવાર સહિત આ લોકમાં પણ અને પરલોકમાં પણ નષ્ટ થાય છે. આ જ વિષયમાં વિદ્વાનો એક પ્રાચીન ઇતિહાસનું ઉદાહરણ આપે છે—હે ભારત! ચાંડાલ અને ‘ક્ષત્રિય-બંધુ’ના સંવાદનું।
भीष्य उवाच
Educational Q&A
Forcibly taking a Brahmin’s wealth (brahmasva-haraṇa) is declared a supreme transgression, bringing ruin not only to the perpetrator but also to their lineage, with consequences both in this life and after death.
Yudhishthira asks Bhishma about the fate of cruel, foolish people who seize Brahmin wealth. Bhishma answers by condemning the act as the greatest sin and introduces an ancient illustrative story—a dialogue between a Chandala and a kshatriya-in-name-only—to reinforce the moral point.