Shloka 29
नहुषोपाख्यानम्—दीपदान-धूप-बलीकर्म-प्रशंसा
Nahūṣa Episode and the Commendation of Lamp-Gifting and Household Offerings
महाराज! नहुषने जो भिन्न-भिन्न प्रकारके दान किये थे, तप और नियमोंका अनुष्ठान किया था, उनके प्रभावसे वे पृथ्वीपर गिरकर भी पूर्वजन्मकी स्मृतिसे वंचित नहीं हुए। उन्होंने भूगुको प्रसन्न करते हुए कहा--'प्रभो! मुझको मिले हुए शापका अंत होना चाहिये” ।।
mahārāja! nahuṣeṇa yo bhinna-bhinna-prakārake dānāni kṛtāni, tapaḥ ca niyamānām anuṣṭhānam kṛtam, teṣāṁ prabhāvena te pṛthivyāṁ patitā api pūrva-janma-smṛteḥ vañcitā na abhavan. te bhṛgum prasādayantaḥ ūcuḥ— “prabho! mama labdhasya śāpasya antaḥ bhavitavyaḥ.” tato’gastyaḥ kṛpāviṣṭaḥ śāpāntārthaṁ mahārāja sa bhṛgum prasādayat. sa ca bhṛguḥ kṛpānvitaḥ tasya śāpasya antaṁ tathā niścakāra.
ભીષ્મે કહ્યું—“હે મહારાજ! નહુષે કરેલા નાનાવિધ દાન, તપ અને નિયમોના અનુષ્ઠાનના પ્રભાવથી તે પૃથ્વી પર પડી ગયાં છતાં પૂર્વજન્મની સ્મૃતિથી વંચિત થયો નહીં. તેણે ભૃગુને પ્રસન્ન કરતાં કહ્યું—‘પ્રભુ! મને મળેલા શાપનો અંત થવો જોઈએ.’ ત્યારબાદ અગસ્ત્ય કરુણાથી દ્રવિત થઈ શાપ-સમાપ્તિ માટે ભૃગુને પ્રસન્ન કરવા ગયા; અને દયાળુ ભૃગુએ કૃપા કરીને શાપના અંતની રીત નિશ્ચિત કરી।”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Merit gained through charity, austerity, and disciplined observance can sustain clarity even in downfall; release from suffering is approached through humility, sincere propitiation, and compassionate mediation by the wise.
Nahusha, though fallen to the earth under a curse, retains memory due to his past merits. He seeks Bhrigu’s favor for the curse to end. Agastya, moved by compassion, intercedes with Bhrigu, who then determines the conditions for the curse’s cessation.