Mahabharata — Anushasana Parva, Shloka 50
Āloka-dāna (Dīpa-dāna), Sumanas–Dhūpa–Dīpa Phala: Manu–Suvarṇa and Śukra–Bali Exempla
देवता तेजस्वी, कांतिमान् और प्रकाश फैलानेवाले होते हैं और राक्षस अंधकारप्रिय होते हैं; इसलिये देवताओंकी प्रसन्नताके लिये दीपदान किया जाता है ।।
śukra uvāca: devatāḥ tejasvinaḥ kāntimantaḥ prakāśa-prasāriṇaś ca bhavanti, rākṣasāś ca andhakāra-priyāḥ; tasmād devatā-prasannatāyai dīpa-dānaṃ kriyate. āloka-dānāc cakṣuṣmān prabhā-yukto bhaven naraḥ. tān dattvā nopahiṃset na haret nopanāśayet.
શુક્રે કહ્યું—દેવતાઓ તેજસ્વી, કાંતિમાન અને પ્રકાશ ફેલાવનારા છે; રાક્ષસો અંધકારપ્રિય છે. તેથી દેવતાઓની પ્રસન્નતા માટે દીપદાન કરવામાં આવે છે. પ્રકાશદાનથી મનુષ્ય દૃષ્ટિસંપન્ન બને છે અને તેજથી યુક્ત થાય છે. તે દીપો દાન કર્યા પછી તેમનો અપમાન ન કરવો—ન બુઝાવા, ન ઉઠાવી અન્યત્ર લઈ જવા, ન નષ્ટ કરવા.
शुक्र उवाच
Educational Q&A
Giving lamps (dīpa-dāna) is praised as a dharmic act aligned with the gods’ nature of radiance; it yields inner and outer clarity (symbolized as strengthened sight and personal brilliance). The gift must be respected: once offered, it should not be extinguished, reclaimed, or destroyed.
In a didactic passage of the Anuśāsana Parva, Śukra instructs on the merit and proper conduct of lamp-giving, contrasting the luminous disposition of the gods with the darkness-loving nature of rākṣasas, and prescribing how the donated lamps should be treated.