Shloka 50
Śama-prāptiḥ — Gautamī–Lubdhaka–Pannaga–Mṛtyu–Kāla-saṃvāda
Restraint through the Analysis of Karma and Time
Devanagari script
मृत्युरुवाच प्रचोदितो5हं कालेन पन्नग त्वामचूचुदम् । विनाशहेतुर्नास्य त्वमहं न प्राणिन: शिशो:
Transliteration
mṛtyur uvāca | pracodito 'haṃ kālena pannaga tvām acūcudam | vināśahetur nāsya tvaṃ ahaṃ na prāṇinaḥ śiśoḥ |
Translation
મૃત્યુએ કહ્યું—હે સર્પ! કાળથી પ્રેરિત થઈને જ મેં તને દંશ કરવા પ્રેર્યો. તેથી આ શિશુ પ્રાણીના વિનાશમાં ન તું સાચો કારણ છે, ન હું.
Word by Word
मृत्युःDeath (personified)
मृत्युः:
Karta
TypeNoun
Rootमृत्यु
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3rd, Singular, Parasmaipada
प्रचोदितःimpelled, urged
प्रचोदितः:
TypeAdjective
Rootप्र-चुद्
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)
अहम्I
अहम्:
Karta
TypeNoun
Rootअस्मद्
Form—, Nominative, Singular
कालेनby Time/Fate
कालेन:
Karana
TypeNoun
Rootकाल
FormMasculine, Instrumental, Singular
पन्नगO serpent
पन्नग:
TypeNoun
Rootपन्नग
FormMasculine, Vocative, Singular
त्वाम्you
त्वाम्:
Karma
TypeNoun
Rootयुष्मद्
Form—, Accusative, Singular
अचूचुदम्I impelled/urged
अचूचुदम्:
TypeVerb
Rootचुद्
FormAorist (reduplicated), 1st, Singular, Parasmaipada
विनाश-हेतुःcause of destruction
विनाश-हेतुः:
TypeNoun
Rootविनाशहेतु
FormMasculine, Nominative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
अस्यof this (boy/being)
अस्य:
TypeNoun
Rootइदम्
Form—, Genitive, Singular
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypeNoun
Rootयुष्मद्
Form—, Nominative, Singular
अहम्I
अहम्:
Karta
TypeNoun
Rootअस्मद्
Form—, Nominative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
प्राणिनःof the living being
प्राणिनः:
TypeNoun
Rootप्राणिन्
FormMasculine, Genitive, Singular
शिशोःof the child
शिशोः:
TypeNoun
Rootशिशु
FormMasculine, Genitive, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
M
Mṛtyu (Death)K
Kāla (Time)P
Pannaga (serpent)Ś
Śiśu-prāṇin (infant living being)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes