Adhyaya 192
द्रौपदी-वरण-प्रत्ययः — Intelligence Reports and the Kaurava Court’s Response
Upa-parva: Svayaṃvara–Hāstināpura Pratyāvṛtti (Draupadī-vivāha-prasaṅga)
Vaiśaṃpāyana narrates how royal agents report that Draupadī has been won by Arjuna and joined to the Pāṇḍavas. The kings, astonished, reassess earlier assumptions that Kuntī and her sons perished in the lac-house fire, and some openly censure Bhīṣma and Dhṛtarāṣṭra in connection with Purocana’s cruel stratagem. After the svayaṃvara concludes, the rulers depart. Duryodhana returns to Hāstināpura with his brothers, Aśvatthāman, Karṇa, and Kṛpa, subdued by the outcome; Duḥśāsana attributes the event to fate and notes that Arjuna’s identity was not recognized. Vidura informs the court that the Pāṇḍavas are safe, honored by Drupada, and supported by strong relations. Dhṛtarāṣṭra responds with outward satisfaction and orders abundant ornaments for Draupadī, while also revealing a preference for his own son based on misapprehension. Duryodhana and Karṇa then request a private audience (excluding Vidura) and argue that strengthening rivals is not true growth; they propose continuous efforts to diminish the Pāṇḍavas’ power so they do not ‘overwhelm’ the Kauravas with their allies.
Chapter Arc: धृष्टद्युम्न द्रौपदी-स्वयंवर के अद्भुत विजेता का रूप-वर्णन करता है—वह युवा, व्यायत, रक्तनेत्र, कृष्णाजिनधारी, देवतुल्य, जिसने कठिन धनुष पर प्रत्यंचा चढ़ाकर लक्ष्य को भूमि पर गिरा दिया। → राजाओं की सभा में असह्य क्रोध उठता है; द्रौपदी विजेता के पीछे प्रसन्न होकर चलती है, पर पराजित नरेशों का अपमान-बोध उन्हें आक्रमण को उकसाता है। उधर पाण्डव ब्राह्मण-वेष में कुटिया लौटते हैं; द्रौपदी भिक्षा-रूप अन्न स्वीकार कर वृद्धा (कुन्ती) को पहले परोसती है और फिर उन ‘नरप्रवीरों’ की सेवा करती है—गोपनीयता और मर्यादा का तनाव भीतर ही भीतर बढ़ता है। → द्रुपद के मन में पाण्डु के प्रति पुराना स्नेह जागता है और वह निश्चय करता है—‘यह मेरी पुत्री पाण्डु-पुत्रों की स्नुषा बने’; इसी लक्ष्य से वह पुरोहित को पाण्डवों के पास भेजता है। पुरोहित और युधिष्ठिर का संवाद आरम्भ होकर विवाह-नियति को औपचारिक दिशा देता है। → पुरोहित के आगमन से द्रुपद की मंशा स्पष्ट होती है: वह विजेता की पहचान, पाण्डवों की कुशल-क्षेम और द्रौपदी के भविष्य को धर्मसम्मत रीति से बाँधना चाहता है; युधिष्ठिर पक्ष भी संवाद के माध्यम से स्थिति को संयमित और विधिसंगत बनाने की ओर बढ़ता है। → द्रुपद का ‘मनोरथ’ पूर्ण होने की आशा व्यक्त होती है—पर यह मनोरथ किस रूप में सिद्ध होगा (द्रौपदी का विवाह किस प्रकार/किससे), इसका निर्णय अगले प्रसंग पर टिका रह जाता है।
Shlokas
Verse 1
अ-णक्राछ (वैवाहिकपर्व) द्विनवत्यधिकशततमो< ध्याय: धृष्टय्युम्नके द्वारा द्रोपदी तथा पाण्डवोंका हाल सुनकर राजा द्रपदका उनके पास पुरोहितको भेजना तथा पुरोहित और युधिष्ठिरकी बातचीत वैशम्पायन उवाच ततस्तथोक्तः परिद्ृष्टरूप: पित्रे शशंसाथ स राजपुत्र: । धृष्टद्युम्न: सोमकानां प्रबहों वृत्तं यथा येन हृता च कृष्णा
વૈશંપાયન બોલ્યા—પછી તેમ કહેવામાં આવતાં વિષયને સ્પષ્ટ રીતે સમજી તે રાજપુત્રે પોતાના પિતાને સર્વ વાત કહી. સોમકોના અધિપતિ ધૃષ્ટદ્યુમ્ને ત્યાં જે બન્યું હતું અને કોણે કૃષ્ણા (દ્રૌપદી)ને લઈ ગઈ—તે સમગ્ર વર્ણન વિગતે કર્યું, જેથી દ્રુપદ રાજા રાજધર્મ અને ધર્માનુસાર પ્રતિભાવ આપી શકે।
Verse 2
धृष्टह्ुम्न उवाच योडसौ युवा व्यायतलोहिताक्ष: कृष्णाजिनी देवसमानरूप: । यः कार्मुकाग्रयं कृतवानधिज्यं लक्ष्यंच यः पातितवान् पृथिव्याम्
ધૃષ્ટદ્યુમ્ન બોલ્યો—મહારાજ! તે યુવાન વીર—દૃઢકાય, લાલ આંખોવાળો, કૃષ્ણમૃગચર્મ ધારણ કરેલો અને દેવસમાન મનોહર—એણે જ શ્રેષ્ઠ ધનુષ્ય પર પ્રત્યંચા ચઢાવી લક્ષ્યને ભેદીને તેને ધરતી પર પાડી દીધું. તે કોઈના પક્ષમાં ન જોડાઈ એકલો જ વેગથી આગળ વધ્યો. ત્યારે અનેક શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો તેને ઘેરીને વારંવાર તેની પ્રશંસા કરવા લાગ્યા. જેમ સર્વ દેવો અને ઋષિઓથી સેવિત વજ્રધારી ઇન્દ્ર દૈત્યોની સેના વચ્ચે પણ નિર્ભય વિહરે છે, તેમ તે નવયુવાન વીર રાજાઓની વચ્ચેથી નિઃશંક બહાર નીકળી ગયો।
Verse 3
असज्जमानकश्षु ततस्तरस्वी वृतो द्विजाग्रयैरभिपूज्यमान: । चक्राम वज्रीव दिते: सुतेषु सर्वेश्व देवे ऋषिभिश्न जुष्ट:
ધૃષ્ટદ્યુમ્ન બોલ્યો—પછી તે બળવાન અને વેગવાન યુવાન કોઈ પક્ષમાં આસક્ત ન રહી, અગ્ર બ્રાહ્મણોથી ઘેરાયેલો અને તેમના દ્વારા પૂજિત થતો આગળ વધ્યો. જેમ સર્વ દેવો અને ઋષિઓથી સેવિત વજ્રધારી ઇન્દ્ર દિતીના પુત્રો (દૈત્યો) વચ્ચે પણ નિર્ભય વિહરે છે, તેમ તે રાજાઓની વચ્ચેથી નિઃસંકોચ પસાર થયો।
Verse 4
कृष्णा प्रगृह्माजिनमन्वयात् त॑ नागं॑ यथा नागवधू: प्रहृष्टा | अमृष्यमाणेषु नराधिपेषु क्रुद्धेषु वै तत्र समापतत्सु
તે સમયે અત્યંત પ્રસન્ન કૃષ્ણા (દ્રૌપદી) તેનું મૃગચર્મ પકડીને, જેમ આનંદિત હાથીણી પોતાના ગજરાજને અનુસરે તેમ, તેની પાછળ પાછળ ચાલી. આ જોઈ ત્યાં ઉપસ્થિત નરેશો સહન ન કરી શક્યા; ક્રોધથી ભરાઈ તેઓ ચારેય તરફથી તેના પર તૂટી પડ્યા।
Verse 5
ततो<5पर: पार्थिवसड्घमध्ये प्रवृद्धमारुज्य महीप्ररोहम् । प्रकालयन्नेव स पार्थिवौघान् क्रुद्धोइन्तक: प्राणभृतो यथैव
પછી એક બીજો વીર ધરતીમાંથી ઉગેલા એક વિશાળ વૃક્ષને ઉખાડી લઈને રાજાઓની ભીડમાં કૂદી પડ્યો. ક્રોધથી ઉગ્ર બની તેણે નરેશોના સમૂહને એમ ચકનાચૂર કરવાનું શરૂ કર્યું, જેમ ક્રોધિત અંતક (મૃત્યુ) પ્રાણીઓનો સંહાર કરે।
Verse 6
तौ पार्थिवानां मिषतां नरेन्द्र कृष्णामुपादाय गतौ नराग्रयौ । विभ्राजमानाविव चन्द्रसूर्योी बाह्ां पुराद् भार्गवकर्मशालाम्
નરેન્દ્ર! સર્વ રાજાઓ જોઈ રહ્યા હતા ત્યારે જ તે બે નરશ્રેષ્ઠો કૃષ્ણા (દ્રૌપદી)ને સાથે લઈ નીકળી ગયા. ચંદ્ર-સૂર્ય સમા તેજસ્વી બની તેઓ નગર બહાર ભાર્ગવની કર્મશાળા—કુંભારના ઘેર—ગયા.
Verse 7
तत्रोपविष्टार्चिरिवानलस्य तेषां जनित्रीति मम प्रतर्क: । तथाविधैरेव नरप्रवीरै- रुपोपविष्टैस्त्रिभिरग्निकल्पै:
ત્યાં અગ્નિશિખા સમી તેજસ્વી એક સ્ત્રી બેઠેલી હતી; મારો અનુમાન છે કે તે જ તે વીરોની જનની હશે. તેની આસપાસ અગ્નિસમાન તેજ ધરાવતા એવા જ ત્રણ શ્રેષ્ઠ નરવીર પણ બેઠેલા હતા.
Verse 8
तस्यास्ततस्तावभिवाद्य पादौ उक्ता च कृष्णा त्वभिवादयेति । स्थितां च तत्रैव निवेद्य कृष्णां भिक्षाप्रचाराय गता नराग्रया:
પછી તે બંને વીરો માતાના ચરણોમાં વંદન કરીને કૃષ્ણાને પણ કહ્યું—‘તું પણ વંદન કર.’ કૃષ્ણા વંદન કરીને ત્યાં જ ઊભી રહી; ત્યારે તેમણે તેને માતાને સોંપી દીધી અને તે નરશ્રેષ્ઠો ભિક્ષા લાવવા નીકળી ગયા.
Verse 9
तेषां तु भैक्ष॑ं प्रतिगृह्म कृष्णा दत्त्वा बलिं ब्राह्मणसाच्च कृत्वा । तां चैव वृद्धां परिवेष्य तांश्व नरप्रवीरान् स्वयमप्यभुड्धक्त
તેઓ પાછા આવ્યા ત્યારે તેમની ભિક્ષામાં મળેલું અન્ન સ્વીકારી કૃષ્ણાએ ગૃહધર્મ મુજબ પ્રથમ દેવતાઓને બલિ અર્પણ કરી, પછી બ્રાહ્મણોને યોગ્ય ભાગ આપ્યો. ત્યારબાદ તે વૃદ્ધ સ્ત્રી અને તે નરવીરોને ભોજન પરોસીને અંતે પોતે બચેલું અન્ન ખાધું.
Verse 10
सुप्तास्तु ते पार्थिव सर्व एव कृष्णा च तेषां चरणोपधाने । आसीत् पृथिव्यां शयनं च तेषां दर्भाजिनाग्रास्तरणोपपन्नम्
રાજન! ભોજન પછી તેઓ બધા સૂઈ ગયા. કૃષ્ણા તેમના ચરણો પાસે સૂઈ. તેમની શય્યા ધરતી પર જ હતી—નીચે દર્ભની ચટાઈ અને ઉપર મૃગચર્મ પાથરેલું હતું.
Verse 11
सोते समय वे वर्षाकालके मेघके समान गम्भीर गर्जना करते हुए आपसमें बड़ी विचित्र बातें करने लगे। वे पाँचों वीर जो बातें कह रहे थे, वे वैश्यों, शूद्रों तथा ब्राह्मणों-जैसी नहीं थीं
ઊંઘમાં પડ્યા પડ્યા તે પાંચેય વીરો વર્ષાકાળના મેઘ જેવી ગંभीर ગર્જના સાથે પરસ્પર અદભુત વાતો કરવા લાગ્યા. તેમના વચનો ન વૈશ્ય-શૂદ્રોની સામાન્ય બોલી જેવા હતા, ન બ્રાહ્મણોની રીત જેવા—એમાં અસામાન્ય તેજ, નિશ્ચય અને વીરધર્મનો ગૌરવ ઝળહળતો હતો.
Verse 12
निःसंशयं क्षत्रियपुड्रवास्ते यथा हि युद्ध कथयन्ति राजन् । आशा हि नो व्यक्तमियं समृद्धा मुक्तान् हि पार्थाज्छूणुमो डग्निदाहात्
ધૃષ્ટદ્યુમ્ન બોલ્યો—“હે રાજન! તેઓ યુદ્ધનું વર્ણન જેમ કરે છે, તે પરથી નિઃસંદેહ થાય છે કે તેઓ ક્ષત્રિયોમાં શ્રેષ્ઠ છે. અમે સાંભળ્યું છે કે પૃથા (કુંતી)ના પુત્ર પાંડવો લાક્ષાગૃહના દાહમાંથી બચી ગયા છે; તેથી પાંડવો સાથે સંબંધ બાંધવાની અમારી અંતરની ઇચ્છા નિશ્ચિત જ સફળ થતી જણાય છે.”
Verse 13
ते नर्दमाना इव कालमेघा: कथा विचित्रा: कथयाम्बभूवु: | न वैश्यशूद्रौोपयिकी: कथास्ता न च द्विजानां कथयन्ति वीरा:
તેઓ કાળમેઘોની જેમ ગર્જના કરતા પરસ્પર અદભુત કથાઓ કહેવા લાગ્યા. એ વાતો ન વૈશ્ય-શૂદ્રોને યોગ્ય હતી, ન તેમની બોલચાલ સામાન્ય બ્રાહ્મણોની જેવી હતી. જેમણે બળપૂર્વક ધનુષ્ય પર પ્રત્યંચા ચઢાવી, જેમણે દુર્લભ લક્ષ્યને ભેદી પાડી દીધું, અને જેમ ભાઈઓ પરસ્પર વાત કરે છે—તે પરથી નિશ્ચય થાય છે કે પૃથા (કુંતી)ના પુત્ર પાર્થો બ્રાહ્મણવેષમાં છુપાઈ અહીં વિચરે છે.
Verse 14
ततः स राजा द्रुपद: प्रहृष्ट: पुरोहितं प्रेषयामास तेषाम् । विद्याम युष्मानिति भाषमाणो महात्मान: पाण्डुसुतास्तु कच्चित्
પછી રાજા દ્રુપદ અત્યંત પ્રસન્ન થયો અને તેણે પોતાના પુરોહિતને તેમની પાસે મોકલ્યો. “હું તમારો પરિચય જાણવા ઈચ્છું છું” એમ કહી તેણે પૂછ્યું—“શું તમે મહાત્મા પાંડુના પુત્રો છો?”
Verse 15
गृहीतवाक्यो नृपते: पुरोधा गत्वा प्रशंभामभिधाय तेषाम् । वाक्यं समग्र नृपतेर्यथाव- दुवाच चानुक्रमविक्रमेण
રાજાનું વચન સ્વીકારી પુરોહિત તેમની પાસે ગયો. તેણે સૌની પ્રશંસા કરી અને પછી રાજાના શબ્દો જેમ કહ્યા હતા તેમ જ, સંપૂર્ણ અને યોગ્ય ક્રમમાં, એક પછી એક કરીને સંભળાવ્યા.
Verse 16
विज्ञातुमिच्छत्यवनी श्वरो वः पाज्चालराजो वरदो वरार्हा: । लक्ष्यस्य वेद्धारमिमं हि दृष्टवा हर्षस्य नान्तं प्रतिपद्यते सः
દૃષ્ટદ્યુમ્ને કહ્યું— પાંચાલદેશના ભૂપતિ રાજા દ્રુપદ, જે શ્રેષ્ઠ વર માટે યોગ્ય અને વરદાન આપવા સમર્થ છે, તે તમારો પરિચય જાણવા ઇચ્છે છે. આ વીરને લક્ષ્ય ભેદતા જોઈને તે હર્ષથી અભિભૂત થયો છે અને તે આનંદની સીમા શોધી શકતો નથી.
Verse 17
आखूयात च ज्ञातिकुलानुपूर्वी पदं शिरस्सु द्विषतां कुरुध्वम् प्रह्नादयध्वं हृदयं ममेद॑ पाञ्चालराजस्य च सानुगस्य
તમે તમારી જાતિ અને કુળપરંપરા યથાવત્ જણાવો; શત્રુઓના મસ્તક પર પગ મૂકો; અને મારું તેમજ અનુચરો સહિત પાંચાલરાજનું હૃદય આનંદિત કરો.
Verse 18
पाण्डुहिं राजा द्रुपदस्य राज्ञ: प्रियः सखा चात्मसमो बभूव । तस्यैष कामो दुहिता ममेयं स््नुषां प्रदास्यामि हि कौरवाय
દૃષ્ટદ્યુમ્ને કહ્યું— રાજા પાંડુ, રાજા દ્રુપદના અત્યંત પ્રિય મિત્ર હતા અને તેમને આત્મસમ ગણાતા. તેથી દ્રુપદના હૃદયમાં આ ઇચ્છા હતી— ‘હું મારી આ પુત્રીને પાંડુપુત્રને વિવાહમાં આપી કૌરવકુલની વહુ બનાવું.’
Verse 19
अयं हि कामो द्रुपदस्य राज्ञो हृदि स्थितो नित्यमनिन्दिताड़ा: । यदर्जुनो वै पृथुदीर्घबाहु- र्धर्मेण विन्देत सुतां ममैताम्
દૃષ્ટદ્યુમ્ને કહ્યું— હે અનિંદ્ય અંગોવાળી! રાજા દ્રુપદના હૃદયમાં આ ઇચ્છા સદૈવ સ્થિત રહી છે કે પહોળા અને દીર્ઘ ભુજાવાળા અર્જુન ધર્મપૂર્વક મારી આ પુત્રીને પ્રાપ્ત કરે.
Verse 20
अशथोक्तवाक्यं हि पुरोहितं स्थितं ततो विनीतं समुदीक्ष्य राजा
પુરોહિતે સામે ઊભા રહી નિષ્કપટ અને વિનયભર્યા વચનો કહ્યા. ત્યારે રાજા યુધિષ્ઠિરે તેમની નમ્રતા જોઈ નજીક બેઠેલા ભીમસેન તરફ નજર કરી આજ્ઞા આપી— “ઇમને પાદ્ય અને અર્ઘ્ય અર્પણ કરો. આ મહારાજ દ્રુપદના માનનીય પુરોહિત છે; તેથી એમનો વિશેષ સત્કાર કરવો જોઈએ.”
Verse 21
समीपतो भीममिदं शशास प्रदीयतां पाद्यमर्घ्य तथास्मै । मान्य: पुरोधा द्रुपदस्य राज्ञ- स्तस्मै प्रयोज्याभ्यधिका हि पूजा
ત્યારે યુધિષ્ઠિરે નજીક બેઠેલા ભીમસેનને આદેશ આપ્યો—“આને પાદ્ય અને અર્ઘ્ય અર્પણ કરો. આ મહારાજ દ્રુપદના માનનીય પુરોહિત છે; તેથી એમનું વિશેષ આદર-સત્કાર કરવો જોઈએ.”
Verse 22
भीमस्ततस्तत् कृतवान् नरेन्द्र तां चैव पूजां प्रतिगृहा हर्षात् सुखोपविष्टं तु पुरोहितं तदा युधिष्ठिरो ब्राह्मणमित्युवाच
પછી ભીમસેને પાદ્ય-અર્ઘ્ય અર્પણ કરીને વિધિપૂર્વક પૂજન કર્યું. પુરોહિતજીએ તે પૂજા આનંદથી સ્વીકારી સુખથી આસન પર બેસ્યા; ત્યારબાદ યુધિષ્ઠિરે તે બ્રાહ્મણદેવને કહ્યું—“જનમેજય! …”
Verse 23
पाज्चालराजेन सुता निसृष्टा स्वधर्मदृष्टेन यथा न कामात् । प्रदिष्टशुल्का द्रुपदेन राज्ञा सा तेन वीरेण तथानुवृत्ता
“બ્રાહ્મણ! પાંચાલરાજ દ્રુપદે આ કન્યાને પોતાની ઇચ્છાથી નથી આપી; ધર્મદૃષ્ટિથી લક્ષ્યવેધની શરત રાખીને કન્યાદાન નક્કી કર્યું હતું. તે વીરએ એ જ શરત પૂર્ણ કરીને આ કન્યાને પ્રાપ્ત કરી છે, અને કન્યાએ પણ તે મુજબ તેને સ્વીકાર્યો છે.”
Verse 24
न तत्र वर्णेषु कृता विवक्षा न चापि शीले न कुले न गोत्रे ।।
“તે જાહેરાતમાં વર્ણ, શીલ, કુલ કે ગોત્ર વિશે કોઈ અભિપ્રાય વ્યક્ત થયો નહોતો. શરત માત્ર એટલી હતી કે ધનુષ્ય પર પ્રત્યંચા ચઢાવી લક્ષ્ય ભેદવું; ત્યારે જ કન્યાદાન થશે.”
Verse 25
सेयं तथानेन महात्मनेह कृष्णा जिता पार्थिवसड्घमध्ये । नैवंगते सौमकिरद्य राजा संतापमर्हत्यसुखाय कर्तुम्
“આ રીતે રાજાઓની સભામાં આ મહાત્મા વીરએ કૃષ્ણાને જીતેલી છે. હવે વાત આવી રીતે બની ગઈ છે, તો સોમકવંશી રાજા દ્રુપદે એવો સંતાપ ન કરવો જોઈએ જે માત્ર દુઃખ વધારશે; જાહેર કરેલી શરત મુજબ પરિણામ સ્વીકારવું જોઈએ.”
Verse 26
कामश्न यो5सौ द्रुपदस्य राज्ञ: स चापि सम्पत्स्यति पार्थिवस्य । सम्प्राप्यरूपां हि नरेन्द्रकन्या- मिमामहं ब्राह्मण साधु मन्ये
ધૃષ્ટદ્યુમ્ને કહ્યું— “બ્રાહ્મણ! રાજા દ્રુપદની દીર્ઘકાલથી રહેલી ઇચ્છા નિશ્ચયે પૂર્ણ થશે અને નૃપનું કાર્ય સિદ્ધ થશે. રૂપ-ગુણથી પ્રસિદ્ધ આ રાજકન્યાને પ્રાપ્ત કરીને હું આ વિવાહને સર્વથા યોગ્ય અને શુભ માનું છું.”
Verse 27
न तद् धनुर्मन्दबलेन शक्यं मौर्व्या समायोजयितुं तथा हि । न चाकृतास्त्रेण न हीनजेन लक्ष्यं तथा पातयितुं हि शक्यम्
ધૃષ્ટદ્યુમ્ને કહ્યું— “એ મહાધનુષ નબળા બળવાળા માણસથી મૌર્વી (પ્રત્યંચા) ચઢાવી શકાય તેમ નથી—આ સાચું છે. અને જેને અસ્ત્રવિદ્યાનું પૂર્ણ શિક્ષણ નથી, અથવા જે નીચ કુળનો છે, તે પણ એ રીતે લક્ષ્ય પાડી શકતો નથી; તેમના માટે આ કાર્ય અશક્ય છે.”
Verse 28
तस्मान्न तापं दुहितुर्निमित्तं पाञज्चालराजो<हति कर्तुमद्य । न चापि तत्पातनमन्यथेह कर्तु हि शक््यं भुवि मानवेन
“અતએવ પાંચાલરાજે આજે પોતાની પુત્રીના કારણે ખેદ ન કરવો જોઈએ. અને આ ધરતી પર તે વીરસિવાય બીજો કોઈ માણસ એ લક્ષ્ય પાડી શકતો નથી; અન્ય રીતે તે શક્ય જ નથી.”
Verse 29
एवं ब्रुवत्येव युधिष्ठिरे तु पाञज्चालराजस्य समीपतोडन्य: । तत्राजगामाशु नरो द्वितीयो निवेदयिष्यन्निह सिद्धमन्नम्
યુધિષ્ઠિર આમ બોલતા હતા ત્યારે પાંચાલરાજની નજીકથી બીજો એક પુરુષ ઝડપથી આવ્યો. તેણે જાણ કરી— “રાજભવનમાં આપ સૌ માટે ભોજન તૈયાર છે.”
Verse 192
इति श्रीमहाभारते आदिपर्वणि वैवाहिकपर्वणि पुरोहितयुधिष्ठिरसंवादे द्विनवत्यधिकशततमो< ध्याय:,इस प्रकार श्रीमहाभारत आदिपर्वके अन्तर्गत वैवाहिकपर्वनें पुरोहितयुधिष्ठिरविषयक एक सौ बानबेवाँ अध्याय पूरा हुआ
આ રીતે શ્રીમહાભારતના આદિપર્વના અંતર્ગત વૈવાહિકપર્વમાં પુરોહિત-યુધિષ્ઠિર સંવાદનો એકસો બાણુંમો અધ્યાય પૂર્ણ થયો.
Verse 193
कृतं हि तत् स्यात् सुकृतं ममेद॑ यशभश्न पुण्यं च हितं तदेतत् । “उनका यह कहना है कि यदि मेरा यह मनोरथ पूर्ण हो जाय
જો મારી એ ઇચ્છા પૂર્ણ થાય, તો હું તેને મારા સુકૃત કર્મોનું સાચું ફળ માનું. મારા માટે એ જ યશ, એ જ પુણ્ય અને એ જ ખરું હિત—ધર્મસંગત અને મંગલમય પરિણામ.
Frequently Asked Questions
The court confronts the ethical tension between acknowledging the Pāṇḍavas’ legitimate success and alliance (a dharmic recognition) versus pursuing rival-containment through ongoing power-reduction strategies, raising questions about just governance and kinship duty.
The text juxtaposes daiva (contingency/fate) with pauruṣa (agency), showing how actors interpret outcomes to justify policy; it also implies that concealed wrongdoing (e.g., the lac-house plot) persists as reputational and political liability.
No explicit phalaśruti appears here; the chapter functions as narrative-ethical linkage, clarifying how information, public posture, and private counsel shape the epic’s later escalation.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.