Shloka 16
Ādi Parva, Adhyāya 181 — Svayaṃvara Aftermath: Arjuna–Karna Exchange and Bhīma–Śalya Contest
भर्तरें भक्षयामास व्याप्रो मृगमिवेप्सितम् । तस्या: क्रोधाभिभूताया यान्यश्रूण्यपतन् भुवि,इस प्रकार ब्राह्मगी करुण विलाप करती हुई याचना कर रही थी, तो भी जैसे व्याप्र मनचाहे मृगको मारकर खा जाता है, उसी प्रकार राजाने अत्यन्त निर्दयीकी भाँति ब्राह्यणीके पतिको खा लिया। उस समय क्रोधसे पीड़ित हुई ब्राह्मणीके नेत्रोंसे धरतीपर आँसुओंकी जो बूँदें गिरी, वे सब प्रज्वलित अग्नि बन गयीं। उस अग्निने उस स्थानको जलाकर भस्म कर दिया। तदनन्तर पतिके वियोगसे व्यथित एवं शोकसंतप्त ब्राह्मणीने रोषमें भरकर राजर्षि कल्माषपादको शाप दिया--'ओ नीच! मेरी पतिविषयक कामना अभी पूर्ण नहीं हो पायी थी, तभी तूने अत्यन्त क्रूरकी भाँति मेरे देखते-देखते आज मेरे महायशस्वी प्रियतम पतिको अपना ग्रास बना लिया है; अतः दुर्बुद्धे! तू भी मेरे शापसे पीड़ित हुआ ऋतुकालमें पत्नीके साथ समागम करते ही तत्काल प्राण त्याग देगा। जिन महर्षि वसिष्ठके पुत्रोंका तुमने संहार किया है, उन्हींसे समागम करके तेरी पत्नी पुत्र पैदा करेगी। नृूपाधम! वही पुत्र तेरा वंश चलानेवाला होगा”
bhartāraṁ bhakṣayāmāsa vyāghro mṛgam ivepsitam | tasyāḥ krodhābhibhūtāyā yāny aśrūṇy apatan bhuvi ||
ગંધર્વે કહ્યું— જેમ વાઘ ઇચ્છિત હરણને પકડીને ભક્ષે છે, તેમ જ તે રાજાએ બ્રાહ્મણીના પતિને અતિ નિર્દયતાથી ભક્ષી લીધો. ક્રોધથી અભિભૂત બ્રાહ્મણીની આંખોમાંથી ધરતી પર પડેલા આંસુઓ જ્વલંત અગ્નિ બની ગયા અને તે અગ્નિએ તે સ્થાનને દહન કરીને ભસ્મ કરી નાખ્યું. પછી પતિ-વિયોગથી વ્યથિત અને શોકથી સંતપ્ત થઈ, તેણે રોષમાં રાજર્ષિ કલ્માષપાદને શાપ આપ્યો— “અરે નીચ! મારી પતિસંબંધિત કામના હજી પૂર્ણ પણ થઈ નહોતી, ત્યાં તું નૃશંસપણે, મારી નજર સામે, મારા મહાયશસ્વી પ્રિય પતિને પોતાનો ગ્રાસ બનાવી ગયો. તેથી દુર્બુદ્ધે! મારા શાપથી પીડિત થઈ, તું પત્નીના ઋતુકાળમાં તેની સાથે સમાગમ કરતાં જ તત્કાળ પ્રાણ ત્યજી દેશે. અને જેમના—મહર્ષિ વસિષ્ઠના—પુત્રોનો તું સંહાર કર્યો છે, એમની જ દ્વારા તારી પત્ની પુત્રને જન્મ આપશે; એ જ પુત્ર તારો વંશ ચલાવશે.”
गन्धर्व उवाच