Shloka 46
Vāraṇāvata-prasaṃsā and the Pāṇḍavas’ Departure (वरणावत-प्रशंसा तथा पाण्डव-प्रयाणम्)
Devanagari script
अभिषेक्ष्यति मां राज्ये स पाड्चालो यदा तदा । त्वद्धोग्यं भविता तात सखे सत्येन ते शपे,“तात! जब पांचालनरेश मुझे राज्यपर अभिषिक्त करेंगे, उस समय मेरा राज्य तुम्हारे उपभोगमें आयेगा। सखे! मैं सत्यकी सौगंध खाकर कहता हूँ--मेरे भोग, वैभव और सुख सब तुम्हारे अधीन होंगे।' यों कहकर वे अस्त्रविद्यामें निपुण हो मुझसे सम्मानित होकर अपने देशको लौट गये
Transliteration
abhīṣekṣyati māṁ rājye sa pāñcālo yadā tadā | tvadbhogyaṁ bhavitā tāta sakhe satyena te śape ||
Translation
વૈશંપાયને કહ્યું—“તાત! જ્યારે પણ પાંચાલ નરેશ મને રાજ્ય પર અભિષેક કરશે, ત્યારે મારું રાજ્ય તારા ઉપભોગમાં આવશે. સખા! હું સત્યની શપથ લઈને કહું છું—મારા ભોગ, વૈભવ અને સુખ બધાં તારા અધિન રહેશે.”
Word by Word
अभिषेक्ष्यतिwill anoint
अभिषेक्ष्यति:
TypeVerb
Rootअभि-षिच्
Formलृट् (simple future), परस्मैपद, 3, singular
माम्me
माम्:
Karma
TypeNoun
Rootअस्मद्
Formcommon, accusative, singular
राज्येin the kingdom / to kingship
राज्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootराज्य
Formneuter, locative, singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
Formmasculine, nominative, singular
पाञ्चालःthe king of Panchala / the Panchala (Drupada)
पाञ्चालः:
Karta
TypeNoun
Rootपाञ्चाल
Formmasculine, nominative, singular
यदाwhen
यदा:
TypeIndeclinable
Rootयदा
तदाthen
तदा:
TypeIndeclinable
Rootतदा
त्वद्भोग्यम्to be enjoyed by you / for your enjoyment
त्वद्भोग्यम्:
TypeAdjective
Rootत्वद्-भोग्य
Formneuter, nominative, singular
भविताwill be / will become
भविता:
TypeVerb
Rootभू
Formतृच् (agent noun used as future periphrastic), masculine, nominative, singular
तातdear one / son (vocative)
तात:
TypeNoun
Rootतात
Formmasculine, vocative, singular
सखेO friend
सखे:
TypeNoun
Rootसखि
Formmasculine, vocative, singular
सत्येनby truth / with truth
सत्येन:
Karana
TypeNoun
Rootसत्य
Formneuter, instrumental, singular
तेto you
ते:
Sampradana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Formcommon, dative, singular
शपेI swear
शपे:
TypeVerb
Rootशप्
Formलट् (present), आत्मनेपद, 1, singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaP
Pāñcāla (kingdom)K
King of Pāñcāla (Pāñcāla ruler)R
rājya (kingdom/sovereignty)A
abhiṣeka (royal consecration)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes