Adhyaya 31
देवदारुवनौकसां प्रति ब्रह्मोपदेशः—लिङ्गलक्षण-प्रतिष्ठा-विधिः, शिवमायारूपदर्शनं, स्तुतिः
સનત્કુમાર દેવદારુવનના ઋષિઓને શિવકૃપાથી શરણ કેવી રીતે મળ્યું તે પૂછે છે. ઉત્તરરૂપે બ્રહ્મા ઉપદેશ આપે છે કે મહાદેવ જ પરમેશ્વર છે—દેવો, ઋષિઓ અને પિતૃઓના સ્વામી. પ્રલય સમયે તેઓ કાળરૂપ બની સર્વ જીવોને સંહારે છે અને પોતાના તેજથી ફરી સૃષ્ટિ રચે છે. ત્યારબાદ શિવલિંગના લક્ષણ અને પ્રતિષ્ઠાવિધિ વર્ણવાય છે—વૃત્ત, ચતુરસ્ર, અષ્ટકોણ, ષોડશકોણ આકારોમાં લિંગ રચના, પ્રમાણસર વેદિકા, ગોમુખી નિષ્કાસન, ચારે તરફ પટ્ટિકા, શુભ દ્રવ્યોની પસંદગી, મધ્યમાં કલશ સ્થાપન અને શુદ્ધ દ્રવ્યો વડે અભિષેક-પ્રોક્ષણ. ઋષિઓ એક વર્ષ તપ અને પૂજા કરે છે; વસંતમાં શિવ ભસ્મલિપ્ત, દિગંબર, અગ્નિદંડધારી અને વિપરિત આચરણવાળા રૂપે આવી પોતાની યોગમાયા દર્શાવે છે. તેઓ પરિવારসহ પૂજા કરી કાય-વાણી-મનના દોષ સ્વીકારી રુદ્રના વિશ્વરૂપ ઐશ્વર્યની સ્તુતિ કરે છે. પ્રસન્ન થઈ શિવ દિવ્યદૃષ્ટિ આપે છે અને તેમનું ત્રિનેત્ર સત્યસ્વરૂપ દર્શન થાય છે—વિનય અને સમ્યક ઉપાસના પછી દર્શનપ્રાપ્તિનો ક્રમ પ્રગટ થાય છે.
Shlokas
Verse 1
इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे त्रिंशो ऽध्यायः सनत्कुमार उवाच कथं भवप्रसादेन देवदारुवनौकसः प्रपन्नाः शरणं देवं वक्तुमर्हसि मे प्रभो
આ રીતે શ્રીલિંગમહાપુરાણના પૂર્વભાગનો ત્રિંશ અધ્યાય સમાપ્ત થયો. સનત્કુમાર બોલ્યા—હે પ્રભુ, ભવ (શિવ)ના પ્રસાદથી દેવદારુવનના નિવાસીઓ કેવી રીતે શરણાગત થઈ દેવના શરણ ગયા, તે મને કહો।
Verse 2
शैलादिरुवाच तानुवाच महाभागान् भगवान् आत्मभूः स्वयम् देवदारुवनस्थांस्तु तपसा पावकप्रभान्
શૈલાદિ બોલ્યા—પછી સ્વયં આત્મભૂ ભગવાન બ્રહ્માએ દેવદારુવનમાં વસતા તે મહાભાગ મુનિઓને સંબોધ્યા; તેઓ તપસ્યાના તેજથી અગ્નિ સમ પ્રકાશમાન હતા।
Verse 3
पितामह उवाच एष देवो महादेवो विज्ञेयस्तु महेश्वरः न तस्मात्परमं किंचित् पदं समधिगम्यते
પિતામહ બોલ્યા—આ જ દેવ મહાદેવ, મહેશ્વર જાણવાને યોગ્ય છે. તેમના પરે કોઈ પરમ પદ, લક્ષ્ય કે ધામ પ્રાપ્ત થતું નથી।
Verse 4
देवानां च ऋषीनां च पितॄणां चैव स प्रभुः सहस्रयुगपर्यन्ते प्रलये सर्वदेहिनः
એ જ દેવો, ઋષિઓ અને પિતૃઓના પરમ પ્રભુ (પતિ) છે; અને સહસ્ર યુગોના અંતે પ્રલય સમયે સર્વ દેહધારી જીવોની ગતિનો અધિષ્ઠાતા છે।
Verse 5
संहरत्येष भगवान् कालो भूत्वा महेश्वरः एष चैव प्रजाः सर्वाः सृजत्येकः स्वतेजसा
આ ભગવાન મહેશ્વર કાળરૂપ બની જગતનો સંહાર કરે છે; અને એ જ એક, પોતાના તેજથી, સર્વ પ્રજાઓને ફરી સર્જે છે—સૃષ્ટિ અને સંહારનો અધિપતિ પતિ।
Verse 6
एष चक्री च वज्री च श्रीवत्सकृतलक्षणः योगी कृतयुगे चैव त्रेतायां क्रतुर् उच्यते
તે ચક્ર અને વજ્ર ધારણ કરે છે તથા શુભ શ્રીવત્સ-ચિહ્નથી ચિહ્નિત છે. કૃતયુગમાં તે પરમ યોગી કહેવાય છે, અને ત્રેતાયુગમાં ‘ક્રતુ’—યજ્ઞસ્વરૂપ—રૂપે ઉચરાય છે।
Verse 7
द्वापरे चैव कालाग्निर् धर्मकेतुः कलौ स्मृतः रुद्रस्य मूर्तयस्त्वेता ये ऽभिध्यायन्ति पण्डिताः
દ્વાપરમાં તે ‘કાલાગ્નિ’ અને કલિયુગમાં ‘ધર્મકેતુ’ તરીકે સ્મરાય છે. આ રુદ્રની તે મૂર્તિઓ છે, જેને પંડિતો ધ્યાનમાં ધરે છે।
Verse 8
चतुरस्रं बहिश्चान्तर् अष्टास्रं पिण्डिकाश्रये वृत्तं सुदर्शनं योग्यम् एवं लिङ्गं प्रपूजयेत्
લિંગની પૂજા આ રીતે કરવી: બહારથી ચતુરસ્ર, અંદરથી અષ્ટાસ્ર; પિંડિકામાં સુસ્થિર આધારિત; અને વર્તુળાકાર, સુદર્શન તથા પૂજাযোগ્ય—એવા લિંગનું વિધિવત્ પૂજન કરવું।
Verse 9
तमो ह्यग्नी रजो ब्रह्मा सत्त्वं विष्णुः प्रकाशकम् मूर्तिरेका स्थिता चास्य मूर्तयः परिकीर्तिताः
તમસ અગ્નિ છે, રજસ બ્રહ્મા છે, અને પ્રકાશક સત્ત્વ વિષ્ણુ છે. છતાં તેમનું તત્ત્વ એક જ અને નિત્ય સ્થિર છે; આ ત્રણ તેમની પ્રગટ મૂર્તિઓ તરીકે કથિત છે.
Verse 10
यत्र तिष्ठति तद्ब्रह्म योगेन तु समन्वितम् तस्माद्धि देवदेवेशम् ईशानं प्रभुमव्ययम्
જ્યાં તે પરમ તત્ત્વ સ્થિત છે, ત્યાં જ બ્રહ્મ છે—યોગ સાથે અવિચ્છિન્ન રીતે સંયુક્ત. તેથી દેવોના દેવેશ, ઈશાન, અવિનાશી પ્રભુનું ભક્તિપૂર્વક પૂજન કરવું જોઈએ.
Verse 11
आराधयन्ति विप्रेन्द्रा जितक्रोधा जितेन्द्रियाः लिङ्गं कृत्वा यथान्यायं सर्वलक्षणसंयुतम्
શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો—ક્રોધને જીતી અને ઇન્દ્રિયોને વશમાં રાખી—વિધિ મુજબ સર્વ લક્ષણોથી યુક્ત લિંગ રચીને (શિવની) આરાધના કરે છે.
Verse 12
अङ्गुष्ठमात्रं सुशुभं सुवृत्तं सर्वसंमतम् समनाभं तथाष्टास्रं षोडशास्रम् अथापि वा
શિવલિંગ અંગૂઠા જેટલું—સુશોભિત, સુવૃત્ત અને સર્વસંમતિપ્રાપ્ત—બનાવી શકાય. તેમાં નાભિ સમાન મધ્યચિહ્ન હોવું જોઈએ; અને તે અષ્ટાસ્ર અથવા ષોડશાસ્ર પણ થઈ શકે છે.
Verse 13
सुवृत्तं मण्डलं दिव्यं सर्वकामफलप्रदम् वेदिका द्विगुणा तस्य समा वा सर्वसंमता
સંપૂર્ણ ગોળ, દિવ્ય મંડળ રચવું જોઈએ, જે સર્વ કામનાઓનું ફળ આપે છે. તેની વેદિકા (આધાર-પીઠ) મંડળથી દ્વિગુણી—અથવા સમાન—હોવી જોઈએ; આ સર્વસંમતિ નિયમ છે.
Verse 14
गोमुखी च त्रिभागैका वेद्या लक्षणसंयुता पट्टिका च समन्ताद्वै यवमात्रा द्विजोत्तमाः
હે દ્વિજોત્તમ! વેદીને ગોમુખી સ્વરૂપે, ત્રણ ભાગમાં વિભાજિત અને વિધિલક્ષણોથી યુક્ત બનાવી જોઈએ; તથા ચારે તરફ એક યવ-પ્રમાણની પટ્ટિકા રાખવી જોઈએ।
Verse 15
सौवर्णं राजतं शैलं कृत्वा ताम्रमयं तथा वेदिकायाश् च विस्तारं त्रिगुणं वै समन्ततः
સુવર્ણ, રજત, શિલા તથા તામ્રથી પવિત્ર આધારશિલા બનાવી, વેદિકાનો વિસ્તાર ચારે તરફ તેના માપનો ત્રણગણો કરવો જોઈએ।
Verse 16
वर्तुलं चतुरस्रं वा षडस्रं वा त्रिरस्रकम् समन्तान्निर्व्रणं शुभ्रं लक्षणैस्तत् सुलक्षितम्
શિવલિંગ વર્તુળ, ચતુરસ્ર, ષડસ્ર અથવા ત્રિરસ્ર હોઈ શકે; તે સર્વ તરફથી નિર્દોષ, શુદ્ધ અને તેજસ્વી હોવું જોઈએ. આ શુભ લક્ષણોથી યુક્ત લિંગ પૂજ્ય અને સુલક્ષિત કહેવાય છે।
Verse 17
प्रतिष्ठाप्य यथान्यायं पूजालक्षणसंयुतम् कलशं स्थापयेत्तस्य वेदिमध्ये तथा द्विजाः
વિધિ મુજબ પ્રતિષ્ઠા કરીને અને પૂજાલક્ષણોથી યુક્ત કરીને, હે દ્વિજગણ! તે ક્રિયા માટે કલશને વેદીના મધ્યમાં સ્થાપિત કરવો જોઈએ।
Verse 18
सहिरण्यं सबीजं च ब्रह्मभिश् चाभिमन्त्रितम् सेचयेच्च ततो लिङ्गं पवित्रैः पञ्चभिः शुभैः
સુવર્ણ અને પવિત્ર બીજ સાથે, બ્રાહ્મણો દ્વારા મંત્રાભિમંત્રિત દ્રવ્યથી; ત્યારબાદ પાંચ શુભ પવિત્ર દ્રવ્યો વડે લિંગનું સેચન/અભિષેક કરવો જોઈએ।
Verse 19
पूजयेच्च यथालाभं ततः सिद्धिमवाप्स्यथ समाहिताः पूजयध्वं सपुत्राः सह बन्धुभिः
જેટલું સાધન ઉપલબ્ધ હોય તેટલું લઈને લિંગરૂપ પ્રભુની પૂજા કરો; ત્યાર પછી સિદ્ધિ પ્રાપ્ત થશે. ચિત્ત સમાધાન રાખી, પુત્રો અને બંધુઓ સાથે આરાધના કરો.
Verse 20
सर्वे प्राञ्जलयो भूत्वा शूलपाणिं प्रपद्यत ततो द्रक्ष्यथ देवेशं दुर्दर्शमकृतात्मभिः
તમામે અંજલિ બાંધી શૂલપાણિ પ્રભુની શરણ લો. ત્યાર પછી તમે દેવેશ્વરને દર્શન કરશો—અશુદ્ધ અંતઃકરણવાળાઓ માટે જે દુર્લભ દર્શન છે.
Verse 21
यं दृष्ट्वा सर्वमज्ञानम् अधर्मश् च प्रणश्यति ततः प्रदक्षिणं कृत्वा ब्रह्माणममितौजसम्
જેનાં દર્શનથી સર્વ અજ્ઞાન અને અધર્મ નાશ પામે છે. ત્યાર પછી પ્રદક્ષિણા કરીને, તે અપર તેજવાળા બ્રહ્મા પાસે ગયો.
Verse 22
सम्प्रस्थिता वनौकास्ते देवदारुवनं ततः आराधयितुमारब्धा ब्रह्मणा कथितं यथा
પછી તે વનવાસીઓ દેવદારુ વનમાં પ્રસ્થાન કર્યા. બ્રહ્માએ જેમ કહ્યું હતું તેમ જ વિધિપૂર્વક આરાધના શરૂ કરી.
Verse 23
स्थण्डिलेषु विचित्रेषु पर्वतानां गुहासु च नदीनां च विविक्तेषु पुलिनेषु शुभेषु च
વિચિત્ર પવિત્ર સ્થંડિલોમાં, પર્વતોની ગુફાઓમાં, તેમજ નદીઓના એકાંત શુભ પુલિન પર—ત્યાં (નિવાસ કરીને પૂજા કરવી).
Verse 24
शैवालशोभनाः केचित् केचिदन्तर्जलेशयाः केचिद्दर्भावकाशास्तु पादाङ्गुष्ठाग्रधिष्ठिताः
કેટલાક (જીવો) શૈવાલથી શોભિત છે, કેટલાક જળની અંદર શયન કરે છે; કેટલાક દર્ભ-ઘાસના અવકાશમાં વસે છે, અને કેટલાક મહાપાદાંગુષ્ઠના અગ્ર પર પ્રતિષ્ઠિત છે—આ પાશથી બંધાયેલા પશુ-જીવોની સૂક્ષ્મ અવસ્થાઓ છે, જે પતિના પ્રગટ સર્જનમાં વિચરે છે।
Verse 25
दन्तोलूखलिनस्त्वन्ये अश्मकुट्टास् तथा परे स्थानवीरासनास्त्वन्ये मृगचर्यारताः परे
કેટલાક (શૈવ તપસ્વી) પોતાના દાંતને જ ઉખલ બનાવી આહાર પીસે છે, અને કેટલાક પથ્થરથી કૂટે છે. કેટલાક ઊભા રહેવા અને વીરાસનમાં સ્થિર રહે છે, અને કેટલાક હરણ જેવી ચર્યા-વ્રતમાં રમે છે—બધા પાશમોચક પતિ શિવની પ્રસન્નતા માટે તપ કરે છે।
Verse 26
कालं नयन्ति तपसा पूजया च महाधियः एवं संवत्सरे पूर्णे वसन्ते समुपस्थिते
મહાધી મુનિઓ તપ અને પૂજામાં સમય વિતાવતા રહ્યા. આ રીતે એક વર્ષ પૂર્ણ થયું અને વસંત ઋતુ આવી પહોંચી।
Verse 27
ततस्तेषां प्रसादार्थं भक्तानाम् अनुकम्पया देवः कृतयुगे तस्मिन् गिरौ हिमवतः शुभे
પછી તે ભક્તોને પ્રસાદ આપવા માટે, કરુણાથી પ્રેરિત થઈ, દેવ તે કૃતયુગમાં હિમવાનના શુભ પર્વત પર પ્રાદુર્ભૂત થયા।
Verse 28
देवदारुवनं प्राप्तः प्रसन्नः परमेश्वरः भस्मपांसूपदिग्धाङ्गो नग्नो विकृतलक्षणः
પ્રસન્ન પરમેશ્વર દેવદારુ વનમાં આવ્યા—તેમના અંગો ભસ્મ અને ધૂળથી લિપ્ત હતા; તેઓ દિગંબર હતા અને બહારથી વિચિત્ર લક્ષણવાળા જણાતા હતા।
Verse 29
उल्मुकव्यग्रहस्तश् च रक्तपिङ्गललोचनः क्वचिच्च हसते रौद्रं क्वचिद्गायति विस्मितः
ચંચળ હાથમાં જ્વલંત ઉલ્મુક ધારણ કરીને, રક્ત-પિંગળ નેત્રોવાળા તેઓ ક્યારેક રુદ્રસમાન રૌદ્ર હાસ્યથી ગર્જે છે, અને ક્યારેક અદ્ભુત વિસ્મયથી ગાન કરે છે।
Verse 30
क्वचिन्नृत्यति शृङ्गारं क्वचिद्रौति मुहुर्मुहुः आश्रमे ह्यटते भैक्ष्यं याचते च पुनः पुनः
ક્યારેક તેઓ શૃંગારભાવથી નૃત્ય કરે છે, ક્યારેક વારંવાર રડે છે. આશ્રમમાં ભિક્ષા માટે ફરતા રહી પુનઃપુનઃ યાચના કરે છે—બાહ્યે વિચિત્ર, પણ અંતરે પાશાતીત પતિ શિવમાં અચલ।
Verse 31
मायां कृत्वा तथारूपां देवस्तद्वनम् आगतः ततस्ते मुनयः सर्वे तुष्टुवुश् च समाहिताः
દિવ્ય માયાથી એવો જ સ્વરૂપ રચીને દેવ તે વનમાં આવ્યા. ત્યારબાદ સમાહિત ચિત્તવાળા બધા મુનિઓ સ્તોત્રોથી તેમની સ્તુતિ કરવા લાગ્યા।
Verse 32
अद्भिर् विविधमाल्यैश् च धूपैर्गन्धैस्तथैव च सपत्नीका महाभागाः सपुत्राः सपरिच्छदाः
જળથી, વિવિધ માળાઓથી, ધૂપ અને સુગંધિત દ્રવ્યોથી; પત્ની સહિત, પુત્ર સહિત અને સર્વ ઉપકરણો સહિત તે મહાભાગ ભક્તોએ (લિંગની) પૂજા કરવી।
Verse 33
मुनयस्ते तथा वाग्भिर् ईश्वरं चेदम् अब्रुवन् अज्ञानाद्देवदेवेश यदस्माभिर् अनुष्ठितम्
પછી તે મુનિઓએ વાણીથી ઈશ્વરને એમ કહ્યું—“હે દેવદેવેશ! અજ્ઞાનવશ અમે જે કંઈ આચરણ/અનુષ્ઠાન કર્યું છે…”
Verse 34
कर्मणा मनसा वाचा तत्सर्वं क्षन्तुमर्हसि चरितानि विचित्राणि गुह्यानि गहनानि च
કર્મથી, મનથી અને વાણીથી જે કંઈ અપરાધ થયો હોય, હે પ્રભુ, તે સર્વ ક્ષમા કરવા યોગ્ય છો. તમારી લીલાઓ અદ્ભુત, ગુહ્ય અને અતિ ગહન છે.
Verse 35
ब्रह्मादीनां च देवानां दुर्विज्ञेयानि ते हर अगतिं ते न जानीमो गतिं नैव च नैव च
હે હર! બ્રહ્મા આદિ દેવો માટે પણ તમારું તત્ત્વ અત્યંત દુર્વિજ્ઞેય છે. તમારી ‘અગતિ’—સર્વ માર્ગાતીત પરાત્પરતા—અમે જાણતા નથી, અને તમારી ‘ગતિ’—જગતોમાં વ્યાપતી લીલા-ધારા—પણ જાણતા નથી.
Verse 36
विश्वेश्वर महादेव यो ऽसि सो ऽसि नमो ऽस्तु ते स्तुवन्ति त्वां महात्मानो देवदेवं महेश्वरम्
હે વિશ્વેશ્વર, હે મહાદેવ! તમે જે છો, તે જ છો; તમને નમસ્કાર. મહાત્માઓ તમને દેવોના દેવ મહેશ્વર કહી સ્તુતિ કરે છે.
Verse 37
नमो भवाय भव्याय भावनायोद्भवाय च अनन्तबलवीर्याय भूतानां पतये नमः
ભવ—મંગલમય અને શુભ-ભવ સ્વરૂપ—ને નમસ્કાર; ભાવના-શક્તિ અને ઉદ્ભવના કારણભૂત પ્રભુને નમસ્કાર. અનંત બળ-વીર્ય ધરાવનાર, સર્વ ભૂતોના પતિને નમસ્કાર.
Verse 38
संहर्त्रे च पिशङ्गाय अव्ययाय व्ययाय च गङ्गासलिलधाराय आधाराय गुणात्मने
સંહારકર્તાને નમસ્કાર; પિશંગવર્ણ પ્રભુને નમસ્કાર; અવ્યયને, તેમજ વ્યયરૂપ સંહાર કરાવનારને પણ નમસ્કાર. ગંગાજલની ધારા ધારણ કરનારને, સર્વાધારને, અને ગુણાત્મા—ગુણલીલાના અધિષ્ઠાતા—ને નમસ્કાર.
Verse 39
त्र्यंबकाय त्रिनेत्राय त्रिशूलवरधारिणे कन्दर्पाय हुताशाय नमो ऽस्तु परमात्मने
પરમાત્મા ત્ર્યંબક, ત્રિનેત્ર, ત્રિશૂલ તથા વરદહસ્ત ધારણ કરનાર; કામસ્વરૂપ અને પાશબંધન દહન કરનાર અંતર્હુતાશનને નમસ્કાર।
Verse 40
शङ्कराय वृषाङ्काय गणानां पतये नमः दण्डहस्ताय कालाय पाशहस्ताय वै नमः
વૃષાંકધારી, ગણોના પતિ શંકરને નમઃ. દંડહસ્ત કાલસ્વરૂપ તથા પાશહસ્તધારી પ્રભુને પણ નમઃ.
Verse 41
वेदमन्त्रप्रधानाय शतजिह्वाय वै नमः भूतं भव्यं भविष्यं च स्थावरं जङ्गमं च यत्
વેદમંત્રોના સારરૂપે પ્રધાન, શતજિહ્વ (અગ્નિસ્વરૂપ) પ્રભુને નમઃ. ભૂત-ભવ્ય-ભવિષ્ય અને સ્થાવર-જંગમ જે કંઈ છે તે સર્વેમાં તેઓ વ્યાપ્ત છે.
Verse 42
तव देहात्समुत्पन्नं देव सर्वमिदं जगत् पासि हंसि च भद्रं ते प्रसीद भगवंस्ततः
હે દેવ! આ સમગ્ર જગત તમારા જ દેહમાંથી ઉત્પન્ન થયું છે. તમે જ તેનું પાલન કરો છો અને તમે જ તેનો સંહાર કરો છો. તમારું મંગળ થાઓ; તેથી હે ભગવન, અમ પર પ્રસન્ન થાઓ.
Verse 43
अज्ञानाद्यदि विज्ञानाद् यत् किंचित् कुरुते नरः तत्सर्वं भगवानेव कुरुते योगमायया
અજ્ઞાનથી કે (સીમિત) જ્ઞાનથી મનુષ્ય જે કંઈ કરે, તે સર્વ ખરેખર ભગવાન જ પોતાની યોગમાયાથી કરાવે છે.
Verse 44
एवं स्तुत्वा तु मुनयः प्रहृष्टैरन्तरात्मभिः याचन्त तपसा युक्ताः पश्यामस्त्वां यथापुरा
આ રીતે સ્તુતિ કરીને, આંતરાત્મા આનંદથી પરિપૂર્ણ મુનિઓ તપમાં સ્થિર રહી પ્રભુને વિનંતી કરવા લાગ્યા—“હે શંભો, પૂર્વકાળની જેમ અમને ફરી તમારું દર્શન કરાવો।”
Verse 45
ततो देवः प्रसन्नात्मा स्वमेवास्थाय शङ्करः रूपं त्र्यक्षं च संद्रष्टुं दिव्यं चक्षुरदात्प्रभुः
પછી પ્રસન્નાત્મા શંકર, પોતાના સ્વસ્વરૂપમાં સ્થિત પ્રભુએ, પોતાના ત્રિનેત્ર દિવ્ય રૂપનું યથાર્થ દર્શન થાય તે માટે તેમને દિવ્ય દૃષ્ટિ આપી।
Verse 46
लब्धदृष्ट्या तया दृष्ट्वा देवदेवं त्रियंबकम् पुनस्तुष्टुवुरीशानं देवदारुवनौकसः
તે દિવ્ય દૃષ્ટિ પ્રાપ્ત કરીને દેવોના દેવ ત્ર્યંબકનું દર્શન કરી, દેવદારુવનના નિવાસીઓએ ફરી પાશવિમોચક પશુપતિ ઈશાનની સ્તુતિ કરી।
Frequently Asked Questions
The chapter lists auspicious Linga shapes and profiles—round (suvrtta/vrtta), square (caturasra), and multi-angled forms such as aṣṭāśra and ṣoḍaśāra—emphasizing that worship should be done only after crafting a linga that is properly proportioned and ‘sarvalakṣaṇa-saṁyuta’ (endowed with correct marks).
Install the linga according to rule, construct a proportionate vedika with gomukhi outlet and surrounding pattika, place a kalasha in the middle of the altar, consecrate with mantras, and sprinkle/perform abhisheka using five pure (pavitra) substances; worship with water, garlands, incense, and fragrances, culminating in surrender to Shulapani and pradakshina.
The text frames it as yogamaya: Shiva adopts a paradoxical, ascetic, ash-smeared, naked guise to test surface judgments, dissolve the sages’ ignorance, and redirect them from mere external certainty to repentance, devotion, and true recognition of the Lord beyond conventional appearances.