Shloka 6
Śrāddha-bheda-nirūpaṇa: Nitya, Vṛddhi, Nāndīmukha, and Ekoḍḍiṣṭa Procedures
ततः प्रपितामहीप्रभृतीनामनुज्ञापनमासनदानं गन्धादिदानञ्च अच्छिद्रावधारणवाचनम् / इत्थं पितामह्याः मातुः / ततः प्रपितामहादीनां अनुज्ञापनम् / आसनमावाहनङ्गन्धादिदानं-वृद्धप्रमातामहादीनामनुज्ञापनादिकरणम् / ॐ वसुसत्यसंज्ञकेभ्यो देवेभ्य एतदन्नं सघृतं सपानीयं सव्यञ्जनं सवदरं सदधि प्रतिषिद्धवर्जितं नम इति अन्नसङ्कल्पनम् / ॐ अमुकगोत्रे ! मत्पितामहमुकदेवि नान्दीमुखि ! एतदन्नं सबदरं सदधि नमः / एवं मातामहप्रभातामहेभ्यः
tataḥ prapitāmahīprabhṛtīnāmanujñāpanamāsanadānaṃ gandhādidānañca acchidrāvadhāraṇavācanam / itthaṃ pitāmahyāḥ mātuḥ / tataḥ prapitāmahādīnāṃ anujñāpanam / āsanamāvāhanaṅgandhādidānaṃ-vṛddhapramātāmahādīnāmanujñāpanādikaraṇam / oṃ vasusatyasaṃjñakebhyo devebhya etadannaṃ saghṛtaṃ sapānīyaṃ savyañjanaṃ savadaraṃ sadadhi pratiṣiddhavarjitaṃ nama iti annasaṅkalpanam / oṃ amukagotre ! matpitāmahamukadevi nāndīmukhi ! etadannaṃ sabadaraṃ sadadhi namaḥ / evaṃ mātāmahaprabhātāmahebhyaḥ
પછી પ્રપિતામહી વગેરે વૃદ્ધ પિતૃમાતાઓ પાસે અર્પણ સ્વીકારવાની અનુમતિ માગી, તેમને આસન આપવું, ગંધાદિ અર્પણ કરવું અને ‘અચ્છિદ્ર’ (અવિચ્છિન્ન) વિધિનું વચન બોલવું. એ જ રીતે દાદીની માતા માટે પણ. ત્યારબાદ પ્રપિતામહ વગેરેની અનુમતિ લઈને આસન, આવાહન, ગંધાદિદાન કરવું; તેમજ વૃદ્ધ પ્રમાતામહ વગેરે માટે પણ. પછી અન્ન-સંકલ્પ— “ૐ વસુ અને સત્ય નામે ઓળખાતા દેવોને આ અન્ન— ઘૃતসহિત, જળসহિત, વ્યંજનসহિત, બદર (બોર) સહિત અને દધિ સહિત— પ્રતિષિદ્ધ વસ્તુઓ વર્જિત— નમઃ।” પછી— “ૐ અમુક ગોત્રના! મારા પિતામહ અમુક અને દેવી નાન્દીમુખી! આ અન્ન બદર સહિત, દધિ સહિત— નમઃ।” એ જ રીતે માતામહ વગેરેને પણ।
Lord Viṣṇu (in instruction to Garuḍa/Vinatā-putra)
Ritual Type: Parvana
Beneficiary: Pitr
Timing: During recipient-by-recipient addressing and food-saṅkalpa within śrāddha sequence
Concept: Śrāddha is relational dharma: offerings must be correctly addressed (gotra, names, maternal line) and purified (forbidden items avoided) to be efficacious.
Vedantic Theme: Karma performed with right saṅkalpa and śuddhi (purity) becomes a means of inner refinement and social-cosmic harmony.
Application: Include maternal and elder ancestresses/ancestors explicitly; make a clear food-saṅkalpa listing components and exclusions; address recipients by gotra and relation to avoid ‘misdelivery’ of offerings.
Primary Rasa: shanta
Secondary Rasa: karuna
Type: domestic/ritual space
Related Themes: Garuda Purana 1.219.5 (Viśvedevāhvāna and ‘acchidra’); Garuda Purana 1.219.7-1.219.8 (ekoddiṣṭa procedure and water-line offering); Garuda Purana 1.220.1 (sapiṇḍīkaraṇa after one year)
FAQs
This verse treats anujñā as a required ritual step: the performer formally requests the ancestors’ assent before seating, invoking, and offering food—ensuring the rite is “acchidra” (without defect).
It explicitly sequences offerings across elder generations (great-grandmothers/great-grandfathers) and includes the maternal line (mātāmaha and earlier maternal ancestors), showing that śrāddha addresses both lineages with parallel procedures.
Perform śrāddha with clarity and completeness: maintain clean, non-prohibited food, state a clear saṅkalpa, and remember both paternal and maternal ancestors respectfully rather than treating the ritual as a mere formality.