Shloka 73

Oṣadhi-nāma-nirdeśa: Paryāya (Synonyms) of Herbs, Minerals, and Classical Measures

Devanagari script

पलं बिल्वञ्च मुष्टिः स्याद्द्वे पले प्रसृतिं वदेत् / अञ्जलिं कुडवञ्चैव विद्यात्पलचतुष्टयम्

Transliteration

palaṃ bilvañca muṣṭiḥ syāddve pale prasṛtiṃ vadet / añjaliṃ kuḍavañcaiva vidyātpalacatuṣṭayam

Translation

‘પલ’ને ‘બિલ્વ’ તથા ‘મુષ્ટિ’ (મુઠ્ઠી-ભર) પણ કહે છે. બે પલને ‘પ્રસૃતિ’ કહે છે. અને ‘અંજલિ’ તથા ‘કુડવ’—આ ચાર પલના માન તરીકે જાણવાં.

Word by Word

• पलम्: a pala
• पलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचनम्

• बिल्वम्: a bilva (measure)
• बिल्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: बिल्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचनम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चयबोधकः (conjunction)

• मुष्टिः: a fistful (muṣṭi)
• मुष्टिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मुष्टि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा (Nominative/कर्ता), एकवचनम्

• स्यात्: would be; is said to be
• स्यात्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्

• द्वे: two
• द्वे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: द्वि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), द्विवचनम्; संख्याविशेषणम्

• पले: two palas
• पले: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), द्विवचनम्

• प्रसृतिम्: a prasṛti (measure)
• प्रसृतिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रसृति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, द्वितीया (Accusative/कर्म), एकवचनम्

• वदेत्: should call; should state
• वदेत्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वद् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्

• अञ्जलिम्: a handful (añjali)
• अञ्जलिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अञ्जलि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया (Accusative/कर्म), एकवचनम्

• कुडवम्: a kuḍava (measure)
• कुडवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कुडव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया (Accusative/कर्म), एकवचनम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चयबोधकः (conjunction)

• एव: indeed; just
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; अवधारणार्थकः (particle: indeed/only)

• विद्यात्: should know
• विद्यात्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √विद् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्

• पलचतुष्टयम्: a set of four palas
• पलचतुष्टयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पल + चतुष्टय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया (Accusative/कर्म), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (palānāṃ catuṣṭayam)

Speaker

Lord Vishnu (in instruction to Garuda/Vinata-putra)

Philosophical Teaching

Concept: Embodied pramāṇa: aligning hand-measures with canonical weights to preserve correctness in offerings and daily conduct.

Vedantic Theme: Discipline in action (karma) through accurate means; external order supports inner sattva.

Application: When measuring grains/powders: treat pala as bilva/muṣṭi; 2 palas = prasṛti; 4 palas = añjali/kuḍava—use consistent vessels/handful standards in rites and charity.

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Cross References

Related Themes: Garuda Purana 1.204.72, 1.204.74-76 (same measurement sequence)

Characters & Entities

• Garuda

FAQs

What is the importance of pala, prasṛti, añjali, and kuḍava in the Garuda Purana?

This verse standardizes traditional measures used for ritual offerings, helping ensure that pinda-dāna and related rites are performed with correct quantities.

How does this verse connect to Garuda Purana death rituals?

In śrāddha and pinda-dāna contexts, precise measures determine the proper preparation and offering of food/oblations for the departed; this verse defines those units.

Practical application of this wisdom today?

When performing śrāddha or commissioning rites, use these measure-equivalences to align offerings with textual tradition, emphasizing care, accuracy, and reverence in ritual duty.