Shloka 69
Indra’s Query on Karma-vipāka and the Viśvarūpa Episode
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
अथसा सर्वदेवानामग्रतः समतिष्ठत / जगृहुस्तां मुदा देवाः सूचिताः परमेष्ठिना / सुराग्रहणतो ऽप्येते सुरशब्देन कीर्तिताः
Transliteration
athasā sarvadevānāmagrataḥ samatiṣṭhata / jagṛhustāṃ mudā devāḥ sūcitāḥ parameṣṭhinā / surāgrahaṇato 'pyete suraśabdena kīrtitāḥ
Translation
પછી તે સર્વ દેવોના આગળ આવી ઊભી રહી. પરમેષ્ઠી (બ્રહ્મા)ના સંકેતથી દેવોએ તેને આનંદથી સ્વીકારી; ‘સુરા’ ગ્રહણ કરવાથી જ તેઓ ‘સુર’ તરીકે કીર્તિત થયા.
Word by Word
अथthen
अथ:
Vākyasambandha (वाक्यसम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formमङ्गल/अनन्तर्यबोधक-अव्यय (conjunctive adverb: then/now)
साshe
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा (Nom/1st), एकवचन (sg.)
सर्व-देवानाम्of all the gods
सर्व-देवानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (कर्मधारय-भावः: सर्वे देवाः); षष्ठी (Gen/6th), बहुवचन (pl.), पुंलिङ्ग
अग्रतःin front
अग्रतः:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअग्रतः (अव्यय)
Formस्थानवाचक-अव्यय (in front)
समतिष्ठतstood
समतिष्ठत:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) with सम्-
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन (sg.), परस्मैपद
जगृहुःaccepted/took
जगृहुः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootग्रह् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन (pl.), परस्मैपद
ताम्her
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग (f.), द्वितीया (Acc/2nd), एकवचन (sg.)
मुदाwith joy
मुदा:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootमुद् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), तृतीया (Instrumental/3rd), एकवचन (sg.)
देवाःthe gods
देवाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom/1st), बहुवचन (pl.)
सूचिताःhaving been instructed/indicated
सूचिताः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसूचित (कृदन्त, √सूच्)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP); पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom/1st), बहुवचन (pl.)
परमेष्ठिनाby Brahmā (Parameṣṭhin)
परमेष्ठिना:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootपरमेष्ठिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), तृतीया (Instrumental/3rd), एकवचन (sg.)
सुरा-ग्रहणतःbecause of taking surā
सुरा-ग्रहणतः:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootसुरा (प्रातिपदिक) + ग्रहण (प्रातिपदिक) + तस् (तद्धित)
Formतत्पुरुष-समासः (षष्ठी-तत्पुरुषः: सुरायाः ग्रहणम्); तसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb: -तः)
अपिalso
अपि:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसम्भावना/समुच्चय-अव्यय (particle: also/even)
एतेthese
एते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom/1st), बहुवचन (pl.)
सुर-शब्देनby the word 'sura'
सुर-शब्देन:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक) + शब्द (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (तृतीया-तत्पुरुषः: सुरशब्देन); पुंलिङ्ग (m.), तृतीया (Inst/3rd), एकवचन (sg.)
कीर्तिताःare called/celebrated
कीर्तिताः:
Kriyā (क्रियापद-भावः/प्रेडिकेट)
TypeAdjective
Rootकीर्तित (कृदन्त, √कीर्त्)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP); पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom/1st), बहुवचन (pl.)