Shloka 65
Indra’s Query on Karma-vipāka and the Viśvarūpa Episode
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
आविर्बभूव पुरतः सुरभिः सुरपूजिता / मुदं जग्मुस्तदा देवा दैतेयाश्च तपोधन
Transliteration
āvirbabhūva purataḥ surabhiḥ surapūjitā / mudaṃ jagmustadā devā daiteyāśca tapodhana
Translation
ત્યારે દેવોથી પૂજિત સુરભિ સામે પ્રગટ થઈ. હે તપોધન, તે સમયે દેવો અને દૈત્યો બંને આનંદિત થયા.
Word by Word
आविःmanifest, openly
आविः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootआविस् (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (Avyaya), उपसर्गसदृश-निपातः; adverbial particle
बभूवbecame/appeared
बभूव:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्शभूत), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular), परस्मैपद
पुरतःin front
पुरतः:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपुरतः (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (Avyaya), स्थानवाचक-अव्यय (locative adverb)
सुरभिःSurabhi (the divine cow)
सुरभिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसुरभि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (sg.)
सुर-पूजिताworshipped by the gods
सुर-पूजिता:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसुर (प्रातिपदिक) + पूजित (कृदन्त, √पूज्)
Formतत्पुरुष-समासः (षष्ठी-तत्पुरुषः: सुरैः पूजिता); स्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा (Nom/1st), एकवचन (sg.); भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle)
मुदम्joy
मुदम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमुद् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (sg.)
जग्मुःwent/attained
जग्मुः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्शभूत), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (pl.), परस्मैपद
तदाthen
तदा:
Kāla-adhikaraṇa (काल-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
देवाःthe gods
देवाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom/1st), बहुवचन (pl.)
दैतेयाःthe Daityas
दैतेयाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदैतेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom/1st), बहुवचन (pl.)
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
तपोधनO treasure of austerity (sage)
तपोधन:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootतपोधन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), संबोधन (Vocative/8th), एकवचन (sg.)