Shloka 62
Indra’s Query on Karma-vipāka and the Viśvarūpa Episode
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
ब्रह्मरूपेण तं शैलं विधार्याक्रान्तवारिधिम् / अपरेण च देवर्षिर्महता तेजसा मुहुः
Transliteration
brahmarūpeṇa taṃ śailaṃ vidhāryākrāntavāridhim / apareṇa ca devarṣirmahatā tejasā muhuḥ
Translation
બ્રહ્મરૂપે તેમણે તે પર્વતને ધારણ કરી જલરાશિ પર સ્થિર રાખ્યો; અને બીજા રૂપે દેવર્ષિ બની વારંવાર મહાતેજ પ્રગટ કર્યું।
Word by Word
ब्रह्म-रूपेणby the form of Brahmā
ब्रह्म-रूपेण:
करण (Instrument/means)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/3rd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: ‘ब्रह्मणः रूपम्’
तम्that
तम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन
शैलम्mountain
शैलम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootशैल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन
विधार्यhaving supported
विधार्य:
पूर्वकालक्रिया (Prior action)
TypeVerb
Rootवि-धृ (धातु)
Formक्त्वान्त (Absolutive/Gerund), अव्ययभाव (indeclinable); ‘having supported/held’
आक्रान्त-वारिधिम्the ocean (waters) that was pressed/overrun
आक्रान्त-वारिधिम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootआ-क्रम् (धातु) → आक्रान्त (कृदन्त-प्रातिपदिक) + वारिधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुष-भावः: ‘आक्रान्तः वारिधिः’ (the ocean that is overstepped/pressed)
अपरेणby another (one)
अपरेण:
करण (Instrument)
TypeAdjective
Rootअपर (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया (Instrumental/3rd), एकवचन; ‘by another (form)’
चand
च:
सम्बन्धसूचक (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
देव-ऋषिःthe divine sage
देव-ऋषिः:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + ऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन; कर्मधारयः: ‘देवश्चासौ ऋषिः’
महताwith great
महता:
करणविशेषण (Instrument-qualifier)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/3rd), एकवचन; ‘great’ qualifying ‘तेजसा’
तेजसाsplendor/power
तेजसा:
करण (Instrument)
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/3rd), एकवचन
मुहुःagain and again
मुहुः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootमुहुः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)