Shloka 48
Indra’s Query on Karma-vipāka and the Viśvarūpa Episode
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
अथ प्रसन्नो भगवान्वासुदेवः सनातनः / जगाद स कलान्देवाञ्जगद्रक्षणलंपटः
Transliteration
atha prasanno bhagavānvāsudevaḥ sanātanaḥ / jagāda sa kalāndevāñjagadrakṣaṇalaṃpaṭaḥ
Translation
પછી સનાતન ભગવાન વાસુદેવ પ્રસન્ન થયા; જગતની રક્ષા માટે ઉત્સુક બની દેવોને મૃદુ વાણીથી કહ્યુ.
Word by Word
अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रमसूचक
प्रसन्नःpleased
प्रसन्नः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रसन्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; adjective qualifying ‘भगवान्’
भगवान्the Lord
भगवान्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन
वासुदेवःVāsudeva
वासुदेवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवासुदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; apposition to ‘भगवान्’
सनातनःeternal
सनातनः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसनातन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; adjective qualifying ‘वासुदेवः’
जगादsaid
जगाद:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootगद् (धातु)
Formलिट्-लकार (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; pronoun referring to the Lord
कलान्portions (parts)
कलान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकला (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), बहुवचन; ‘parts/portions’
देवान्the gods
देवान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), बहुवचन; object addressed/mentioned
जगद्रक्षणलंपटःone intent on protecting the world
जगद्रक्षणलंपटः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootजगत् + रक्षण + लंपट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष ‘eager for protecting the world’