Shloka 24
Indra’s Query on Karma-vipāka and the Viśvarūpa Episode
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
तदघं तु त्रिधा भित्त्वा त्रिषु स्थानेष्वथार्पयत् / स्त्रीषु भूम्यां च वृक्षेषु तेषामपि वरं ददौ
Transliteration
tadaghaṃ tu tridhā bhittvā triṣu sthāneṣvathārpayat / strīṣu bhūmyāṃ ca vṛkṣeṣu teṣāmapi varaṃ dadau
Translation
તે પાપને ત્રણ ભાગે વહેંચીને ત્રણ સ્થાનોમાં અર્પણ કર્યું—સ્ત્રીઓમાં, ભૂમિમાં અને વૃક્ષોમાં; અને તેમને પણ વરદાન આપ્યું.
Word by Word
तत्that
तत्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम-विशेषण, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (qualifying अघम्)
अघम्sin/evil
अघम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootअघ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
तुthen/indeed
तु:
सम्बन्धसूचक (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
त्रिधाinto three parts
त्रिधा:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootत्रिधा (अव्यय; त्रि-प्रातिपदिकात्)
Formसंख्यावाचक-रीतिवाचक-अव्यय (adverb): 'in three parts/threefold'
भित्त्वाhaving split
भित्त्वा:
पूर्वकाल-क्रिया (Prior action)
TypeVerb
Root√भिद् (धातु; भेदने) + त्वा
Formक्त्वान्त (gerund), पूर्वकाल
त्रिषुin three
त्रिषु:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootत्रि (प्रातिपदिक)
Form(संख्यावाचक) पुं/नपुंसक, सप्तमी-विभक्ति (Locative), बहुवचन; (qualifying स्थानेषु)
स्थानेषुplaces
स्थानेषु:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), बहुवचन
अथthen
अथ:
सम्बन्धसूचक (Discourse sequencing)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय (sequencing particle): 'then/thereupon'
अर्पयत्he assigned/placed
अर्पयत्:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Root√अर्प् (धातु; समर्पणे)
Formलङ्-लकार (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
स्त्रीषुamong women
स्त्रीषु:
अधिकरण (Location)
TypeNoun
Rootस्त्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), बहुवचन
भूम्याम्on the earth
भूम्याम्:
अधिकरण (Location)
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
चand
च:
समुच्चय (Conjunctive)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
वृक्षेषुin trees
वृक्षेषु:
अधिकरण (Location)
TypeNoun
Rootवृक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), बहुवचन
तेषाम्to them/of them
तेषाम्:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन
अपिalso
अपि:
सम्बन्धसूचक (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle), 'also'
वरम्a boon
वरम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (here accusative sg. as 'boon'), द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
ददौhe gave
ददौ:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Root√दा (धातु; दाने)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद