Shloka 21
Steya-doṣa-nirūpaṇa (On the Nature and Gravity of Theft) — within the Hayagrīva–Agastya Saṃvāda frame
Devanagari script
अथ वात्मप्रयासेन कृच्छ्राद्यल्लभ्यते धनम् / तदेव तिष्ठति चिरादन्यद्गच्छति कालतः
Transliteration
atha vātmaprayāsena kṛcchrādyallabhyate dhanam / tadeva tiṣṭhati cirādanyadgacchati kālataḥ
Translation
અને જે ધન પોતાના પ્રયત્નથી કઠિનતાથી મળે છે, તે જ લાંબા સમય સુધી ટકે છે; બીજું ધન કાળ સાથે ચાલ્યું જાય છે।
Word by Word
athanow, then
atha:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formअव्यय; discourse particle (अथ)
vāor
vā:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootvā (अव्यय)
Formअव्यय; disjunctive particle (विकल्प) = ‘or’
ātma-prayāsenaby one’s own effort
ātma-prayāsena:
Karana (करण/तृतीया)
TypeNoun
Rootātman (प्रातिपदिक) + prayāsa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष ‘one’s own’ + ‘effort’
kṛcchrātwith difficulty, from hardship
kṛcchrāt:
Apadana (अपादान/पञ्चमी)
TypeNoun
Rootkṛcchra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; ablative of source/cause
yatthat which
yat:
Karma (कर्म/द्वितीया)
TypeNoun
Rootyat (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; relative pronoun
labhyateis obtained
labhyate:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√labh (लभ् धातु)
Formलट् (Present/लट्), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोग (passive sense)
dhanamwealth
dhanam:
Karma (कर्म/द्वितीया)
TypeNoun
Rootdhana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
tatthat
tat:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
evaindeed, only
eva:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय; emphatic particle (अवधारण)
tiṣṭhatiremains, stays
tiṣṭhati:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√sthā (स्था धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
cirātfor a long time
cirāt:
Adhikarana (अधिकरण/काल)
TypeIndeclinable
Rootcira (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; adverbial ablative (पञ्चमी-अर्थे अव्ययीभाव) = ‘after a long time/for long’
anyatsomething else
anyat:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootanya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन
gacchatigoes away
gacchati:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√gam (गम् धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
kālataḥdue to time
kālataḥ:
Hetu (हेतु/पञ्चमी)
TypeNoun
Rootkāla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; ablative of cause