Shloka 48
ललितोपाख्याने जप-न्यास-योगप्रकरणम्
Lalitopākhyāna: Procedure of Japa, Nyāsa, and Yogic Installation
Devanagari script
सिंदूरकाञ्चनसमोभयभागमर्धनारीश्वरं गिरिसुताहरभूपचिह्नम् / पाशद्वयाक्षवलयेष्टदहस्तमेव स्मृत्वा न्यसेल्लिपिपदेषु समीहितार्थम्
Transliteration
siṃdūrakāñcanasamobhayabhāgamardhanārīśvaraṃ girisutāharabhūpacihnam / pāśadvayākṣavalayeṣṭadahastameva smṛtvā nyasellipipadeṣu samīhitārtham
Translation
સિંદૂર અને કાંસ્યન સમાન બંને ભાગવાળા અર્ધનારીશ્વરને સ્મરો—જેનામાં ગિરિસુતા અને હરનાં ભૂષણચિહ્નો છે. દ્વિપાશ, અક્ષમાળા અને વરદહસ્તધારી તે દેવને યાદ કરી, ઇચ્છિત અર્થ માટે લિપિ-પદોમાં ન્યાસ કરો.
Word by Word
siṃdūra-kāñcana-samaḥequal to vermilion and gold
siṃdūra-kāñcana-samaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootsiṃdūra (प्रातिपदिक) + kāñcana (प्रातिपदिक) + sama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (determinative: ‘equal to vermilion and gold’); (पाठे ‘samobhay…’ इत्यत्र ‘samaḥ’ पदं पूर्वभागे)
ubhaya-bhāgamboth halves
ubhaya-bhāgam:
Karma (कर्म/Object; appositional to ardhanārīśvaram)
TypeNoun
Rootubhaya (प्रातिपदिक) + bhāga (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (determinative: ‘both halves/parts’)
ardha-nārī-īśvaramArdhanārīśvara
ardha-nārī-īśvaram:
Karma (कर्म/Object of smṛtvā/nyaset)
TypeNoun
Rootardha (प्रातिपदिक) + nārī (प्रातिपदिक) + īśvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (determinative: ‘Lord who is half woman’)
giri-sutā-hara-bhūpa-cihnammarked with the signs of Girisutā, Hara, and Bhūpa
giri-sutā-hara-bhūpa-cihnam:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier of ardhanārīśvaram)
TypeAdjective
Rootgiri (प्रातिपदिक) + sutā (प्रातिपदिक) + hara (प्रातिपदिक) + bhūpa (प्रातिपदिक) + cihna (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (determinative: ‘having the marks/signs of Girisutā, Hara, and Bhūpa’)
pāśa-dvaya-akṣa-valaya-iṣṭa-da-hastamhaving hands with two nooses, rosary, bracelet, and boon-giving hand
pāśa-dvaya-akṣa-valaya-iṣṭa-da-hastam:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier of ardhanārīśvaram)
TypeAdjective
Rootpāśa (प्रातिपदिक) + dvaya (प्रातिपदिक) + akṣa (प्रातिपदिक) + valaya (प्रातिपदिक) + iṣṭa (प्रातिपदिक) + da (प्रातिपदिक) + hasta (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (determinative: ‘with hands holding two nooses, rosary (akṣa), bracelet (valaya), and the wished-giving (iṣṭa-da) [hand]’)
evaindeed/only
eva:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphatic particle)
smṛtvāhaving remembered
smṛtvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeIndeclinable
Root√smṛ (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund): ‘having remembered’
nyasetshould place/assign
nyaset:
Kriyā (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootni+√as (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
lipi-padeṣuin the letter-positions (of the script)
lipi-padeṣu:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootlipi (प्रातिपदिक) + pada (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन; तत्पुरुषः (determinative: ‘in the syllabic/letter-positions’)
samīhita-arthamthe desired purpose
samīhita-artham:
Karma (कर्म/Object; purpose/result)
TypeNoun
Rootsamīhita (प्रातिपदिक) + artha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (determinative: ‘desired aim/purpose’)