Shloka 46
ललितोपाख्याने जप-न्यास-योगप्रकरणम्
Lalitopākhyāna: Procedure of Japa, Nyāsa, and Yogic Installation
Devanagari script
क्ष्वेल्लकः कालकर्ण्यढ्यः कन्दर्पो मत्त इष्यते / नर्तकः श्यामलाकान्तो विलासी झषयान्वितः
Transliteration
kṣvellakaḥ kālakarṇyaḍhyaḥ kandarpo matta iṣyate / nartakaḥ śyāmalākānto vilāsī jhaṣayānvitaḥ
Translation
‘ક્ષ્વેલ્લક’ કાલકર્ણ્યથી સમૃદ્ધ છે; ‘કન્દર્પ’ને મત્ત માનવામાં આવે છે. નર્તક ‘શ્યામલાકાંત’ છે—વિલાસી અને ઝષયા-યુક્ત.
Word by Word
kṣvellakaḥKṣvellaka (name/epithet)
kṣvellakaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootkṣvellaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
kāla-karṇī-āḍhyaḥendowed with Kālakārṇī
kāla-karṇī-āḍhyaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier of kṣvellakaḥ)
TypeAdjective
Rootkāla (प्रातिपदिक) + karṇī (प्रातिपदिक) + āḍhya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (determinative: ‘rich in/possessing Kālakārṇī’)
kandarpaḥKandarpa (Cupid)
kandarpaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootkandarpa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
mattaḥintoxicated/mad
mattaḥ:
Vidheyaviśeṣaṇa (विधेय-विशेषण/Predicative)
TypeAdjective
Rootmatta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
iṣyateis considered
iṣyate:
Kriyā (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Root√iṣ (धातु)
Formलट्, प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
nartakaḥdancer
nartakaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootnartaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
śyāmala-kāntaḥdark-hued and handsome
śyāmala-kāntaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier of nartakaḥ)
TypeAdjective
Rootśyāmala (प्रातिपदिक) + kānta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (descriptive: ‘dark and lovely/with dark beauty’)
vilāsīplayful/graceful
vilāsī:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier of nartakaḥ)
TypeAdjective
Rootvilāsin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; इन्-प्रत्ययान्त (possessing playfulness)
jhaṣayā-anvitaḥaccompanied by jhaṣā (fish)
jhaṣayā-anvitaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier of nartakaḥ)
TypeAdjective
Rootjhaṣayā (jhaṣā, प्रातिपदिक) + anvita (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तृतीया-तत्पुरुषः (instrumental-determinative: ‘accompanied with a fish/‘jhaṣā’)