Shloka 31
ललितोपाख्याने जप-न्यास-योगप्रकरणम्
Lalitopākhyāna: Procedure of Japa, Nyāsa, and Yogic Installation
Devanagari script
एवं सृष्टौ पाठो विपरीतः संहृतावमुन्येव / स्थानानि योजनीयौ विसर्गबिन्दू च वर्णान्तौ
Transliteration
evaṃ sṛṣṭau pāṭho viparītaḥ saṃhṛtāvamunyeva / sthānāni yojanīyau visargabindū ca varṇāntau
Translation
સૃષ્ટિમાં પાઠ વિપરીત હોય છે; સંહારમાં તો એ જ ક્રમ રહે છે. સ્થાનો ગોઠવવા જોઈએ, અને વિસર્ગ તથા બિંદુ વર્ણાંતમાં મૂકવા જોઈએ.
Word by Word
एवम्thus
एवम्:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb of manner)
सृष्टौin creation
सृष्टौ:
Adhikarana (अधिकरण/locative)
TypeNoun
Rootसृष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
पाठःrecitation/order (reading)
पाठः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपाठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
विपरीतःreversed/opposite
विपरीतः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootविपरीत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying पाठः)
संहृतौin dissolution/withdrawal
संहृतौ:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसंहृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
अमुनिin that (state/context)
अमुनि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम (irregular stem)
एवindeed/just
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphasis)
स्थानानिpositions/places
स्थानानि:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), बहुवचन
योजनीयौare to be arranged
योजनीयौ:
Kriya (क्रिया/predicative obligation)
TypeVerb
Rootयुज् (धातु) → योजनीय (कृदन्त)
Formविधेय-विशेषण (gerundive/भाव्य), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन (Dual); ‘to be arranged/placed’
विसर्ग-बिन्दूvisarga and bindu
विसर्ग-बिन्दू:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootविसर्ग (प्रातिपदिक) + बिन्दु (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, द्विवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
वर्ण-अन्तौat the end of the letters
वर्ण-अन्तौ:
Adhikarana (अधिकरण/locative sense implied: at the end)
TypeNoun
Rootवर्ण (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (वर्णस्य अन्तः); पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, द्विवचन