Shloka 39
Śrīcakra–Mantra–Pūjāvidhi: Agastya–Hayagrīva Saṃvāda
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
तथा पुष्पं फलं गन्धं पानं वस्त्रं तपोधन / शतमष्टोत्तरं जप्त्वा यस्यै संप्रोष्यते स्त्रियै / सद्य आकृष्यते सा तु विमूढहृदया सती
Transliteration
tathā puṣpaṃ phalaṃ gandhaṃ pānaṃ vastraṃ tapodhana / śatamaṣṭottaraṃ japtvā yasyai saṃproṣyate striyai / sadya ākṛṣyate sā tu vimūḍhahṛdayā satī
Translation
હે તપોધન! એ જ રીતે પુષ્પ, ફળ, સુગંધ, પાન અને વસ્ત્ર લઈને એકસો આઠ વાર જપ કરીને જે સ્ત્રીને અર્પણ થાય, તે સતી પણ હૃદયે મોહિત થઈ તરત આકર્ષાય છે।
Word by Word
tathālikewise/thus
tathā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय; manner-adverb ‘thus/likewise’
puṣpamflower
puṣpam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpuṣpa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन
phalamfruit
phalam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootphala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
gandhamfragrance
gandham:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootgandha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
pānamdrink
pānam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpāna (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
vastramcloth/garment
vastram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvastra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
tapodhanaO ascetic treasure (O tapodhana)
tapodhana:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Roottapo-dhana (प्रातिपदिक)
Formसम्बोधन-प्रथमा (Vocative/Nominative used as address), एकवचन; पुंलिङ्ग; तपस् (austerity) + धन (treasure) = ‘O treasure of austerity’
śatama hundred
śatam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootśata (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा (context: count), एकवचन; numeral ‘hundred’
aṣṭa-uttaramplus eight (additional eight)
aṣṭa-uttaram:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootaṣṭa (संख्या) + uttara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन; ‘eight more’ qualifying śatam (i.e., 108)
japtvāhaving recited
japtvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootjap (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive); ‘having recited’
yasyaito whom
yasyai:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी (Dative), एकवचन; relative pronoun ‘to whom’
saṃproṣyateis sent/commissioned
saṃproṣyate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-vas (धातु) with sam- (उपसर्ग)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; causative/denominative sense in usage: ‘is sent/commissioned/caused to be dispatched’ (contextual)
striyaito a woman
striyai:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootstrī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी (Dative), एकवचन
sadyaḥimmediately
sadyaḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsadyaḥ (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (temporal adverb) ‘immediately’
ākṛṣyateis attracted/drawn
ākṛṣyate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootā-kṛṣ (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (Passive), आत्मनेपद; ‘is drawn/attracted’
sāshe
sā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; ‘she’
tubut/indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेषार्थक (particle: ‘but/indeed’)
vimūḍha-hṛdayāhaving a deluded heart
vimūḍha-hṛdayā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvi-mūḍha (कृदन्त-प्रातिपदिक) + hṛdaya (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहिर्व्रीह्यर्थे कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रयोग: ‘one whose heart is deluded’
satīthe woman
satī:
Apposition to Karta (कर्ता-समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootsatī (प्रातिपदिक; स्त्री of sat)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘a woman/faithful one’ (here: ‘that woman’)